Postępowanie w sytuacji żądania przez pacjentów zbędnych procedur diagnostycznych i terapeutycznych

Allan S. Brett i wsp – Addressing Requests by Patients for Nonbeneficial Interventions JAMA 2012;307:149

Na łamach Journal of the American Medical Association (JAMA) ukazał się artykuł Bretta i wsp. dotyczący postępowania lekarzy w sytuacjach, gdy pacjenci żądają zbędnych procedur diagnostycznych i terapeutycznych.

Pacjenci często  próbują wymusić na lekarzach skierowanie na wybrane przez siebie badania lub stosowanie bezzasadnej terapii. Żądają procedur opierając się na informacjach medialnych dotyczących aktualnych odkryć naukowych (czasem swoją wiedzą nawet wyprzedzając lekarzy). Zasób wiedzy zgromadzonej w internecie powoduje, że chorzy próbują podejmować decyzje o leczeniu i diagnostyce bez konsultacji z lekarzem. Może to prowadzić do niewłaściwej interpretacji pozyskanych informacji i żądania niepotrzebnych lub nawet szkodliwych interwencji.

Lekarze często  zgadzają się na takie żądania z kilku przyczyn. Między innymi chcą uniknąć konfrontacji i pogorszenia relacji lekarz-pacjent. Poza tym, wyjaśnianie, dlaczego dana procedura nie ma uzasadnienia zabiera cenny czas – łatwiej zapisać żądany antybiotyk na infekcję wirusową niż tłumaczyć szkodliwość nadużywania antybiotyków i mikrobiologię wirusów.

Zbędne procedury wiążą się  z niepotrzebnymi kosztami. Tymczasem właściwe zarządzanie kosztami jest kluczowe, ponieważ środków w systemach ochrony zdrowia może być zbyt mało nawet na niezbędne procedury. Należy przy tej okazji pamiętać, że  jeśli nawet żądane przez pacjenta określone badanie nie jest drogie, to kolejne procedury diagnostyczne prowadzące do wykrycia przyczyn jego nieprawidłowego wyniku mogą okazać się bardzo kosztowne. Lekarze mogą bronić się przed żądaniami pacjentów nie tylko poprzez samodzielne tłumaczenie konkretnej sytuacji klinicznej, ale także opierając się na zaleceniach ekspertów. Jeśli rekomendacje są przeciwko określonej interwencji, można powołać się na nie, depersonalizując w ten sposób potencjalny konflikt z chorym.

Opracowane na podstawie: JAMA / 11 stycznia
Magdalena Piątkowska