Motywowanie pacjentów – czy zdjęcia ilustrujące zmiany chorobowe mogą być pomocne?

Patrick G. O’Malley – On motivating patients. A picture, even if worth a thousand words, is not enough. Arch Intern Med 2012;172(4):309-310

W Archives of Internal Medicine opublikowano cykl badań poświęconych metodom motywowania pacjentów do korzystnych zachowań zdrowotnych. W komentarzu do cyklu, Patrick G. O’Malley podsumowuje dotychczasową wiedzę na temat tego zagadnienia.

Obiecującą  metodą motywowania wydaje się wykonywanie badań w kierunku przewlekłych chorób w przedklinicznej fazie, żeby pokazując pacjentowi dowody na  istnienie choroby i omawiając związane z nią ryzyko, wygenerować zmianę stylu życia. Z omawianej praktyki korzysta się pomimo braku badawczych dowodów na skuteczność.

Tym bardziej warto zwrócić uwagę na badanie Rodondiego i wsp. Autorzy  oceniali, czy pokazywanie palaczom  zdjęć blaszek miażdżycowych wykrywanych ultrasonograficznie w ich  tętnicach szyjnych (u osób zmotywowanych do rzucenia palenia) ma wpływ na trwałość decyzji o zaprzestaniu palenia. Odpowiedź na to pytanie, uzyskana przez autorów, była negatywna.

W opinii autora komentarza, nie podważa to zasadności dalszych analiz w tym obszarze. Niewykluczone, że opisywana strategia jest warta zastosowania w grupie niezmotywowanych palaczy. Ponadto, biorąc pod uwagę złożony charakter uzależnienia od tytoniu, strategia pokazywania obrazów blaszek miażdżycowych może okazać się bardziej skuteczna w prostszych sytuacjach klinicznych, takich jak przeciwdziałanie otyłości, złej diecie czy siedzącemu trybowi życia lub w przypadku nieprzestrzegania zaleceń farmakoterapii.

Niezależnie od tego wydaje się, że ilustracje nigdy nie zastąpią korzyści wynikających z prawidłowej relacji lekarz-pacjent. To w obrębie tej relacji powstają najsilniejsze bodźce motywacyjne. Programy studiów lekarskich niemal całkowicie zaniedbują zagadnienia związane z komunikacją interpersonalną. Wiarę w sprawczą moc relacji lekarz-pacjent zastąpiło bezkrytyczne zaufanie do technologii, podczas gdy o skuteczności działań motywacyjnych decyduje w większym stopniu psychologia niż technika.

Opracowane na podstawie: Jama Internal Medicine / 23 stycznia 2012
Krzysztof Kurek