Niepełnosprawność osób starszych wywołana hospitalizacją

K.E. Covinsky i E. Pierluissi i C. B. Johnston – Hospitalization-associated disability LINK: JAMA 2011;306:1782

Na łamach Journal of the American Medical Association (JAMA) przedstawiono problemy osób w wieku podeszłym, które może zaostrzyć lub sprowokować hospitalizacja.

Dotychczas samodzielnie i niezależnie od innych funkcjonujące osoby starsze, których stan ulega pogorszeniu wskutek dodatkowej, często odwracalnej choroby (np. zapalenia płuc, zaostrzenia niewydolności krążenia), po okresie hospitalizacji nie odzyskują poprzedniej sprawności. Obejmuje to takie czynności jak kąpiel, ubieranie się, samodzielne poruszanie, korzystanie z toalety.

Szacuje się, że ostra choroba i hospitalizacja z jej powodu mogą spowodować opisaną niesprawność w jednej z domen funkcjonowania, ewentualnie utratę samodzielności, aż u 30% chorych. Nie jest to wywołane wyłącznie pobytem w szpitalu, ale hospitalizacja jest  jedną ze składowych, której warunki można modyfikować. 

Do czynników sprzyjających utrwalaniu się niepełnosprawności należą unieruchomienie chorego, działania jatrogenne, polipragmazja, zła organizacja przestrzenna pomieszczeń szpitalnych utrudniająca poruszanie się. Nie bez znaczenia są niezauważone przez personel medyczny objawy depresji i nie w pełni wyrażony zespół majaczeniowy.

Odpowiednia organizacja oddziału może zapobiec rozwojowi omawianego powikłania. W badaniach klinicznych wykazano, że specjalne oddziały interwencji geriatrycznej, stała rehabilitacja pacjentów, mobilizacja ich do wykonywania codziennych czynności, mogą wydatnie przyczynić się do zmniejszenia stopnia niesprawności przy wypisie ze szpitala.  Sam wypis w takiej sytuacji należy poprzedzić przygotowaniem środowiska domowego, zapewnieniem odpowiedniej opieki i rehabilitacji.

Niesprawność towarzysząca hospitalizacji niesie ze sobą również złe rokowanie: 41% spośród tych osób umiera w ciągu roku, 29% pozostaje po roku niepełnosprawna i tylko ok. 30% poprawia swój stan funkcjonalny.  Właściwa i wielowymiarowa organizacja opieki nad starszymi osobami przebywającymi w szpitalu może, jak wykazano w badaniach klinicznych, zmniejszyć ryzyko rozwoju następczej niepełnosprawności.

Opracowane na podstawie: JAMA / 26 października 2011
Marek Kowrach