Indywidualna czy grupowa edukacja w cukrzycy?

Sperl-Hillen i wsp – Comparative effectiveness of patient education methods for type 2 diabetes Arch Intern Med. 2011 online

Edukacja terapeutyczna odgrywa istotną rolę w leczeniu chorych z zaburzeniami metabolizmu glukozy. Nabycie odpowiedniej wiedzy i umiejętności przez pacjentów stwarza możliwości prozdrowotnego zachowania zarówno w odniesieniu do możliwości doraźnego modyfikowania leczenia (np. dostosowywanie dawek insuliny), samodzielnego komponowania diety, a także zwiększenia aktywności fizycznej.

Zrozumienie zasad i celów leczenia oznacza również pełniejsze przestrzeganie zaleceń, pozytywne nastawienie i mniejszy stres zależny od choroby, a tym samym również lepszą skuteczność kontroli zaburzeń metabolicznych.

W przedstawionej na łamach Archives of Internal Medicine pracy porównano efekty prowadzenia edukacji indywidualnej, grupowej lub leczenia w ramach zwykłej opieki w grupie 627 chorych na cukrzycę typu 2, których wyjściowe poziomy HbA1c przekraczały 7%. Indywidualna edukacja oznaczała 3 godzinne sesje przeprowadzone w odstępach miesięcznych. W przypadku edukacji grupowej przeprowadzono 4 dwugodzinne sesje w odstępach tygodniowych, w grupie liczącej średnio 5 pacjentów. Plan edukacji był zgodny z zaleceniami American Diabetes Association.

Po 6,8 miesiąca największą redukcję poziomu HBA1c  (o 0,51%) odnotowano w grupie, w której stosowano edukację indywidualną. W grupach poddanych edukacji grupowej i objętych opieką standardową redukcje HBA1c  wyniosły odpowiednio 0,27% i 0,24%. Odsetki osób, które osiągnęły poziom HBA1c <7% w trzech porównywanych grupach wyniosły odpowiednio 21,1%, 13,9% i 12,8%.

Korzyści z edukacji indywidualnej wykraczały poza laboratoryjne mierniki skuteczności. Poprawiał się wówczas stopień odczuwanego zdrowia, zmniejszał się stopień stresu związanego z chorobą, zwiększyła się aktywność fizyczna i samodzielność chorych (w stosunku do swojej choroby).

Wskazując na większy zakres korzyści w opiece nad chorymi na cukrzycę wynikający z edukacji indywidualnej autorzy pracy zaproponowali przeprowadzenie długotrwałych badań potwierdzających tę obserwację. Uzyskane wyniki, pomimo ich bardzo korzystnego wydźwięku, nie pozwalają na jednoznaczne wskazanie obowiązującego modelu edukacji terapeutycznej.

Opracowane na podstawie: Jama Internal Medicine / 12 grudnia 2011
Marek Kowrach