Leczenie przeciwdepresyjne – wytyczne monitorowania bezpieczeństwa

S. Dodd i wsp – A consensus statement for safety monitoring guidelines of treatments for major depressive disorder LINK: Aust N Z J Psychiatry 2011;45:712 (dostępny pełen tekst)

Na łamach Australian and New Zealand Journal of Psychiatry przedstawiono uzgodnione stanowisko zasad bezpiecznego stosowania leków przeciwdepresyjnych.

Wypracowanie takiego ogólnego stanowiska jest podyktowane danymi epidemiologicznymi. Szacuje się, że w okresie życia epizod depresyjny wystąpi u 16 – 20% osób, a każdego roku  depresja występuje u odpowiednio 5,1% i 3,1% kobiet i mężczyzn.

Autorzy rekomendacji wyszli z założenia, że depresja nie jest oddzielona od medycyny klinicznej „jako wyłącznie choroba umysłu”, ale pozostaje głęboko osadzona w biologii organizmu. Stąd też pełna diagnoza zaburzeń depresyjnych powinna uwzględniać jej somatyczne uwarunkowania, będące pośrednim lub bezpośrednim podłożem rozwoju zaburzeń  depresyjnych. Dla przykładu wymienić należy choroby układu sercowo-naczyniowego , niedobór witaminy B12, niedoczynność tarczycy, nadczynność kory nadnerczy, przewlekłe infekcje.

Wprowadzenie leczenia farmakologicznego depresji,  a także stosowanie różnych form psychoterapii wymaga pełnego rozeznania w sytuacji klinicznej pacjenta, schorzeń towarzyszących, stylu życia (palenie papierosów, aktywność fizyczna, nawyki żywieniowe, alkohol).

Pomimo różnic w działaniach niepożądanych, wszystkie leki przeciwdepresyjne wymagają wielokierunkowego monitorowania uszkodzeń i powikłań narządowych. Ogólnie można stwierdzić, że leki hamujące zwrotny wychwyt serotoniny lub serotoniny i amin katecholowych charakteryzują się lepszym profilem bezpieczeństwa w porównaniu do trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych i inhibitorów monoaminooksydazy.

W monitorowaniu należy określać  przyrost masy ciała, zaburzenia lipidowe, zaburzenia glikemii, zmiany w zapisie EKG sugerujące proarytmiczne działanie leków (zwłaszcza trójcykliczne leki przeciwdepresyjne), zaburzenia hematologiczne (neutropenia), hepatotoksyczność. Częstym powikłaniem jest hiponatremia, dotycząca nawet kilku procent leczonych, zwłaszcza w podeszłym wieku. Wynika ona z nieadekwatnego wydzielania ADH, a może objawiać się narastającymi zaburzeniami świadomości. Innym problemem związanym z rozpoczynaniem terapii jest zwiększone ryzyko samobójstw.

Przedstawiony artykuł stanowi praktyczne podsumowanie wiedzy o bezpiecznym stosowaniu leków przeciwdepresyjnych. Zdaniem jego autorów odpowiednie użycie tej wiedzy powinno poprawić efektywność leczenia depresji.

Opracowane na podstawie: Internet / Wrzesień 2011
Krzysztof Kurek