Kreatywność a „szaleństwo” – naukowe dowody potwierdzające tą zależność

Kay Redfield Jamison – Great wits and madness: more near allied? LINK: Br J Psych 2011;199:351

Zależność pomiędzy kreatywnością a „szaleństwem” podnoszono już w starożytności, jednak współcześnie traktowana była ona raczej jako wyraz tendencji do naiwnej romantyzacji chorób psychicznych. Przeczą temu jednak dowody naukowe.

Z badań biograficznych nad sławnymi artystami i pisarzami wynika, że stanowili oni grupę ponadprzeciętnie częstego występowania zaburzeń psychicznych, w  szczególności manii, a także depresji i prób samobójczych. Z kolei wśród żyjących sław świata kultury szczególnie często stwierdza się zaburzenia nastroju, w tym chorobę dwubiegunową.

W prospektywnym badaniu kohortowym z 10-letnią obserwacją stwierdzono, że choroba dwubiegunowa była 4-krotnie częstsza w grupie osób z najlepszym wykształceniem, w porównaniu ze średnią dla badanej populacji. Podgrupą najwyższego ryzyka zaburzeń psychicznych byli poligloci i muzycy. Z innego, interesującego badania wynikało, że choroba dwubiegunowa jest szczególnie częsta u przedstawicieli tych zawodów, które z definicji wymagają kreatywności.

Podobne wnioski formułują Kyaga i wsp., autorzy ostatniej z prac poświęconych omawianemu zagadnieniu, opublikowanej w British Journal of Psychiatry. Z dużego, dobrze zaprojektowanego badania kohortowego, które przeprowadzili, wynika znamienna nadreprezentacja osób z chorobą dwubiegunową, ale nie ze schizofrenią i depresją jednobiegunową, w grupach zawodowych związanych z wymogiem kreatywności. „Kreatywne” zawody były częstsze także u krewnych pierwszego, ale nie kolejnych stopni, osób z chorobą dwubiegunową. Ta ostatnia obserwacja pośrednio wskazuje na kluczowy udział czynników genetycznych w budowaniu omawianej korelacji.

Pomimo tych bolesnych wniosków warto z ulgą zauważyć, że większość kreatywnych osób nie choruje psychicznie, a choroba psychiczna nie jest warunkiem kreatywności.

Opracowane na podstawie: British Journal of Psychiatry / Listopad 2011
Krzysztof Kurek