Ryzyko złamań osteoporotycznych, kalkulator FRAX i perspektywy jego optymalizacji

Douglas C. Bauer – FRAX, falls, and fracture prediction LINK: Arch Intern Med 2011;171:1661

W Archives of Internal Medicine opublikowano artykuł poglądowy poświęcony kalkulacji ryzyka złamań osteoporotycznych i kierunkom prac dążących do optymalizacji tych obliczeń.

Szeroka gama metod farmakologicznego zapobiegania złamaniom osteoporotycznym, które pojawiły się w ostatnich dekadach, zrodziła potrzebę opracowania precyzyjnych metod kalkulacji ryzyka złamań. Odpowiedzią na te potrzeby jest między innymi popularny kalkulator FRAX, opracowany w 2008 roku przez Światową Organizację Zdrowia. Narzędzie posługuje się prostymi klinicznymi czynnikami ryzyka, m.in takimi jak wiek, płeć, indeks masy ciała i upadki w przeszłości,  do obliczenia 10-letniego prawdopodobieństwa złamania kości biodrowej i istotnych złamań osteoporotycznych. FRAX, udostępniany w postaci bezpłatnego oprogramowania (http://www/shef.ac.uk/FRAX), ma służyć ocenie ryzyka złamań u osób pomiędzy 40 a 90 rokiem życia, u których nie stosowano wcześniej farmakoterapii osteopenii/osteoporozy.

Kalkulator jest wprawdzie krokiem w dobrym kierunku, jednak nie uwzględnia szeregu istotnych zmiennych definiujących rzeczywiste ryzyko złamań. Wiedzę na temat tych zmiennych pogłębiają między innymi Zhu i wsp., autorzy populacyjnego badania opublikowanego w tym samym wydaniu Archives. Przedmiotem analizy był test TUG (Timed Up and Go), oparty na pomiarze czasu potrzebnego do wstania z krzesła, przejścia 3 m i powrotu do pozycji siedzącej. Z obliczeń wynika, że czas dłuższy od 10.2 s przekłada się na 54-procentowy wzrost 10-letniego ryzyka złamań innych niż złamania kręgosłupa, po uwzględnieniu różnic w zakresie gęstości kości (BMD).

Istnieje głębokie przekonanie, że kolejna odsłona ulepszonego narzędzia FRAX powinna różnić się od dotychczasowej właśnie uwzględnieniem prostych parametrów odzwierciedlających ogólną sprawność.

Opracowane na podstawie: Jama Internal Medicine / 10 października
Krzysztof Kurek