Opioidy w przewlekłym bólu na tle nienowotworowym – czy korzyści rzeczywiście przewyższają ryzyko?

Deborah Grady, Seth A. Berkowitz i Mitchell H. Katz – Opioids for chronic pain LINK: Arch Intern Med 2011;171:1426

W Archives of Internal Medicine warto zwrócić uwagę na interesujące podsumowanie – bilans zysków i strat związanych ze stosowaniem opioidów w leczeniu przewlekłego bólu na tle nienowotworowym w USA. Na ból przewlekły uskarża się 20-40% dorosłej populacji a z amerykańskich statystyk wynika niezbicie, że opioidy stosuje w ciagu roku 4 miliony osób i są one przepisywane w trakcie 15-20% konsultacji ambulatoryjnych, stając się lekami z wyboru u pacjentów z przewlekłym bólem.

Próżno szukać mocnych dowodów na poparcie tej praktyki. W szczególności, zwraca uwagę słabość badań, na których oparto przekonanie o skuteczności opioidów w omawianym zastosowaniu. Z drugiej strony, potencjalne szkody wynikające z przewlekłego stosowania opioidów wydają się oczywiste.

Skuteczna kontrola bólu wymaga stopniowego zwiększania dawek, co przekłada się na ryzyko przedawkowania. Wyzwaniem są działania niepożądane w postaci m.in. dysfunkcji odczuwania bólu, zaparć, nudności, senności czy supresji układu immunologicznego. Niebagatelne znaczenie ma zjawisko uzależnienia psychicznego – w okresie od 2004 do 2008 roku liczba Amerykanów uczestniczących w programach dla osób nadużywających substancji odurzających wzrosła o 400%, zaś leki przeciwbólowe stały się drugą pod względem częstości grupą substancji odurzających po marihuanie.

W przekonaniu autorów artykułu, opioidy, z uwagi na łatwość stosowania i szybki efekt terapeutyczny, wyparły podstawowe metody leczenia przewlekłego bólu, które trzeba jak najszybciej wskrzesić. Fizykoterapia, behawioralna terapia poznawcza i skuteczna farmakoterapia depresji, której doświadcza 30-50% osób z przewlekłym bólem, to narzędzia, z którymi wiąże się największe nadzieje na normalizację. Kolejnym jest powrót do powszechnie znanej „drabinki leczenia bólu”, rozpoczynającej się na acetaminofenie, a kończącej, jedynie w wyjątkowych przypadkach, na opioidach.

Opracowane na podstawie: Jama Internal Medicine / !2 września 2011
Krzysztof Kurek