Dlaczego Japończycy żyją najdłużej i czy ten stan się utrzyma

Nayu Ikeda i wsp – Japan: universal health care at 50 years. What has made the population of Japan healthy? LINK: Lancet 2011;378:1094

W The Lancet warto zwrócić uwagę na ciekawą analizę przyczyn ponadprzeciętnej długości życia i niskiej chorobowości japońskiej populacji. Według danych WHO z roku 2009, oczekiwana długość życia w momencie urodzin (life expectancy at birth) jest dla kobiet w Japonii najwyższa na świecie i wynosi 86 lat. Również wskaźniki oczekiwanej długości życia bez niepełnosprawności (healthy life expectancy) są najwyższe w tym kraju i wynoszą 73 lata dla mężczyzn i 78 lat dla kobiet.

Lata 50-te i  początek lat 60-tych ubiegłego wieku były w Japonii okresem skokowego spadku śmiertelności z powodu chorób zakaźnych. Przyczyn tego zjawiska upatruje się w strukturze systemu edukacji i ubezpieczeń, w szczególności w stosunkowo wczesnym wprowadzeniu bezpłatnej, obowiązkowej nauki na poziomie szkoły podstawowej oraz powszechnego systemu ubezpieczeń zdrowotnych.

Istotną rolę w procesie poprawy zdrowotności japońskiego społeczeństwa odgrywały ogólnokrajowe działania profilaktyczne inicjowane i wspierane przez rząd. Przykładowo, kampanie zmierzające do ograniczenia spożycia soli i działania promujące nowe technologie medyczne, do których zaliczano wówczas stosowanie leków hipotensyjnych, przyczyniły się do dramatycznego spadku śmiertelności z powodu incydentów naczyniowo-mózgowych. 

Jeszcze w latach 80-tych homogenne japońskie społeczeństwo zwracało uwagę porównywalnym stanem zdrowia grup ludności różniących się miejscem zamieszkania i statusem socjo-ekonomicznym. Począwszy od lat 90-tych obserwuje się jednak narastanie różnic w dochodach, dostępie do świadczeń i parametrach związanych ze stanem zdrowia.

Warunki dalszego wydłużania się życia Japończyków są coraz trudniejsze do spełnienia. Jednym z nich jest skuteczna kontrola czynników ryzyka chorób nieinfekcyjnych, w tym palenia tytoniu. Kolejnym wyzwaniem jest opanowanie gwałtownego wzrostu liczby samobójstw. W końcu, opieka nad szybko starzejącym się japońskim społeczeństwem staje się niebagatelnym obciążeniem finansowym. Populacja Japonii coraz bardziej przypomina społeczeństwa krajów Zachodnich. Czy upodobni się do nich także pod względem długości życia?

Opracowane na podstawie: Lancet / 30 sierpnia 2011
Krzysztof Kurek