Czy inhibitory CETP zwiększające stężenie HDL mogą mieć jeszcze zastosowanie terapeutyczne?

Erik S. G. Stroes, Diederik F. van Wijk – Dalcetrapib: turning the tide for CETP inhibition? LINK: Lancet, Early Online Publication

Na łamach Ther Lancet ukazał się komentarz do wyników badania Zahi Fayad i wsp. poświęconego zastosowaniu dalcetrapibu – nowego inhibitora CETP (Cholesteryl Ester Transfer Protein). Stroes i van Wijk przypominają w nim, że pomimo kontrowersyjnej roli jaką odgrywa w rozwoju miażdżycy białko CETP, znaczący wzrost poziomu cholesterolu HDL pod wpływem inhibitorów CETP rozbudził ogromne nadzieje względem tej nowej klasy leków.

Entuzjazm badaczy zmniejszył się jednak znacznie w roku 2006 ze względu na odnotowane wówczas wzrosty ciśnienia tętniczego i zwiększoną liczbę incydentów sercowo-naczyniowych u chorych otrzymujących inhibitor CETP torcetrapib (lek został wycofany z rozwoju badawczego). Wzbudziło to także bardziej ogólne wątpliwości co do skuteczności interwencji mających na celu podwyższanie poziomu cholesterolu HDL. Kolejne analizy sugerowały jednak, że działania niepożądane torcetrapibu nie były zależne od jego wpływu na CETP.

W zebranej analizie 5 prac z udziałem 838  chorych inny lek z tej grupy – dalcetrapib nie powodował zmian w wysokości ciśnienia tętniczego. Nie odnotowano także, aby wpływał na syntezę mineralokortykoidów w komórkach nadnerczy lub ekspresję kodujących elementów układu renina-angiotensyna-aldosteron.

Obecnie w The Lancet opublikowano wyniki randomizowanej, kontrolowanej placebo próby (II fazy), w której dalcetrapib stosowano u 130 pacjentów z chorobą wieńcową lub z równorzędnym ryzykiem sercowo-naczyniowym. Do oceny budowy ścian naczyń i procesów zapalnych w ich ścianach wykorzystywano odpowiednio MRI i  FDG PET/CT.

Dalcetrapib podawany przez 2 lata zwiększył stężenie cholesterolu HDL-C o 26,9% (90% CI 20,0–33,9%)  nie wpływając jednocześnie na poziom cholesterolu LDL-C i trójglicerydów. Nie odnotowano niekorzystnego wpływu leku na budowę ściany naczynia lub wysokość ciśnienia tętniczego. Jednocześnie w obserwacji 6 miesięcznej dalcetrapib ograniczył nasilenie procesów zapalnych zachodzące w ścianach tętnic szyjnych.

Wyniki badania nie pozwalają ostatecznie uznać go za lek bezpieczny i musimy czekać do roku 2013, kiedy ukażą się wyniki badania DAL-OUTCOME na grupie 15 600 chorych, jednak już teraz zdaniem Stroesa i van Wijka, wyniki pracy Fayada pozwalają myśleć o inhibitorach CETP nieco bardziej optymistycznie.

Opracowane na podstawie: Lancet / 12 wrzesnia
Magdalena Lipczyńska