Badania nad lekami u osób w podeszłym wieku – dokąd zmierzamy?

Seongeun Cho i wsp – Geriatric Drug Evaluation. Where Are We Now and Where Should We Be in the Future? LINK: Arch Intern Med 2011;171:937

Na łamach Archives of Internal Medicine ukazała się praca Seongeuna Cho i wsp. dotycząca oceny badań nad lekami u pacjentów w podeszłym wieku.   Populacja ludzi starszych (wg WHO w wieku powyżej 65 lat) jest najszybciej rosnącą populacją ludzi w USA i przewiduje się, że trend ten będzie się utrzymywał w kolejnych latach. Osoby starsze mają większe ryzyko zachorowania, zwłaszcza na chorobę nowotworową, choroby układu krążenia, zapalenie stawów, cukrzycę, chorobę Alzheimera i zażywają 42% wszystkich zapisywanych leków, a mimo to są często wyłączane z badań klinicznych, nawet tych leków, których grupą docelową są chorzy w podeszłym wieku.

Ekstrapolacja wyników badań przeprowadzonych na młodszych chorych na grupę starszych pacjentów nie pozwala na właściwą ocenę korzyści i ryzyka, a często występująca potrzeba zmniejszenia dawki leku w podeszłym wieku nie jest uwzględniona w badaniu i skutkuje brakiem danych klinicznych.   Wykluczenie starszych pacjentów z badań jest często spowodowane chorobami współistniejącymi, stosowaniem innych leków i złym stanem ogólnym.

Wiele badań wykazało, że odpowiedź na leczenie u starszych pacjentów znacznie się różni od tej u młodszych chorych. Wpływa na to wiele czynników, takich jak różnice w fizjologii, farmakokinetyce czy funkcjach poznawczych.

Różnice w farmakokinetyce są specyficzne dla pewnych klas leków, na przykład osoby starsze są bardziej wrażliwe na leki stosowane w chorobach centralnego układu nerwowego i układu krążenia, takich jak antagoniści dopaminy czy doustne antykoagulanty. Ryzyko dyskinez przy leczeniu neroleptykami jest u osób starszych 4-5 krotnie większe niż młodszych a  ryzyko krwawień po warfarynie 2,6-6,6 krotnie większe.

Obecnie włączenie osób starszych do badań klinicznych jest regulowane przez dokumenty mówiące o tym, że leki powinny być badane we wszystkich grupach wiekowych, w których są stosowane, także u chorych powyżej 75. roku życia, jeśli ich stan jest stabilny i wyrażają zgodę na udział w badaniu. Postęp w dziedzinie farmakologii klinicznej powinien skutkować projektowaniem badań, w których uczestniczyć będą również starsi chorzy.

Opracowane na podstawie: Jama Internal Medicine / 23 maja 2011
Magdalena Piątkowska