Zgony spowodowane udarami w różnych krajach w latach 1990-2006

Josep Redon i wsp – Stroke mortality and trends from 1990 to 2006 in 39 countries from Europe and Central Asia: implications for control of high blood pressure LINK: Europ Heart J 2011;32:1424

Udary stanowią trzecią (po zawałach serca i nowotworach) przyczynę zgonów na świecie. Śmiertelność udarowa jest jednak znacząco niższa w krajach Ameryki Północnej niż w Europie. Z kolei na Starym Kontynencie jest geograficznie bardzo zróżnicowana. Co więcej, choć wskaźniki śmiertelności spadają od początku XX wieku, w jego drugiej połowie odnotowano niespodziewanie wzrost liczby udarów w Portugalii. Podobne niepokojące wzrosty obserwuje się także w objętych statystyką od lat 1990-tych krajach Europy Wschodniej i w Rosji.

Na łamach European Heart Journal przedstawiono kolejne interesujące dane poświęcone 15-letnim trendom w występowaniu zgonów spowodowanych udarami w 39 krajach Europy i Azji Centralnej (Azerbejdżan, Kazachstan, Kirgizja), pochodzące z bazy danych World Health Organization (WHO www.who.int/whosis/database/mort/table.cfm). Na jej podstawie autorzy pracy przedstawili łączną liczbę zgonów udarowych w zależności od płci i wieku badanych, w 3 standardowych grupach demograficznych krajów: A, B, oraz C (WHO) (Grupa A – kraje o bardzo niskiej śmiertelności dzieci i dorosłych, Grupa B o niskiej śmiertelności dzieci i dorosłych oraz Grupa C o niskiej śmiertelności dzieci i wysokiej śmiertelności dorosłych).

W 2002 roku w porównaniu z grupą A w krajach grupy B i C odnotowano wyższe wskaźniki śmiertelności spowodowanej udarami (np. Bułgaria 273.9 oraz 281.1 vs Izrael 37.7 oraz 45.4 w przeliczeniu odpowiednio na 100 000 mężczyzn i kobiet). W Polsce należącej do grupy B odpowiednie wskaźniki wyniosły 94 oraz 119.9 w przeliczeniu odpowiednio na 100 000 mężczyzn i kobiet  i były porównywalne do notowanych w należących do grupy krajów A Włoch i Szwecji, chociaż wyższe od większości krajów Europy Zachodniej.

Co istotne w latach 1990 – 2005 wskaźniki śmiertelności wykazywały zdecydowaną tendencję spadkową w grupie A a rosły w grupie B (w tym również w Polsce) oraz nieco mniej w grupie C). W konkluzji autorzy pracy zauważają rosnące nierówności w ryzyku związanym z udarami – ryzyko to spada w krajach o już wyjściowo niskich wskaźnikach śmiertelności osób dorosłych a rośnie w sposób bezprecedensowy w niektórych krajach o wyjściowo niekorzystnej sytuacji epidemiologicznej.

Opracowane na podstawie: European Heart Journal / Czerwiec 2011
Magdalena Lipczyńska