Białko surfaktantu D – wskaźnik uszkodzenia płuc i marker ryzyka sercowo-naczyniowego

John Hill i wsp – Circulating surfactant protein-D and the risk of cardiovascular morbidity and mortality LINK: Eur Heart J online

Ostatnio wykazano, że białko surfaktantu-D (SP-D) – hydrofilowe białko wytwarzane przede wszystkim w płucach (pneumocyty typu 2)  stanowi obiecujący marker stanu zapalnego oraz uszkodzenia tkanki płuc związanego z paleniem papierosów i przewlekłą obturacyjną chorobą płuc.

Białko SP-D jest wykrywalne w osoczu także u osób zdrowych, jednak jego systemowa ekspresja jest bardzo niewielka. Wraz z uszkodzeniem płuc dochodzi do zwiększenia ich przepuszczalności i przechodzenia SP-D do krążenia systemowego. W płucach SP-D ma silne działanie przeciwzapalne, z kolei w krążeniu systemowym może powodować zaburzenia gospodarki lipidowej i zwiększać ryzyko miażdżycy.

Zależność pomiędzy poziomem krążącego SP-D a rokowaniem (powikłaniami sercowo-naczyniowymi) nie była dotychczas wyjaśniona. Autorzy pracy prezentowanej na łamach European Heart Journal ocenili więc tę zależność w dwóch odrębnych grupach:  u 806 chorych poddanych koronarografii z powodu podejrzenia choroby wieńcowej oraz u 4468 palaczy z łagodną patologią układu oddechowego i bez wywiadu choroby wieńcowej.

Czas obserwacji pacjentów poddanych koronarografii wyniósł 12.8±0.4 roku. W tym czasie odnotowano 107 zgonów sercowo-naczyniowych (stanowiących 47% wszystkich zgonów). Poziomy SP-D okazały się wyższe u osób, które zmarły w trakcie obserwacji w porównaniu z poziomami u osób, które przeżyły (mediana 85.4 vs. 64.8 ng/mL; P<0.0001). Ryzyko zgonu w podgrupie chorych z najwyższymi poziomami SP-D (w podziale na kwintyle) było 4.4-krotnie wyższe w porównaniu z podgrupą z najniższymi poziomami SP-D (P<0.0001), niezależnie od wieku, płci czy poziomu lipidów.

Także w grupie osób palących bez rozpoznania choroby wieńcowej poziomy SP-D były wyższe u zmarłych w trakcie około 14-letniej obserwacji, w porównaniu z poziomami SP-D u osób, które przeżyły (mediana 99.8 vs. 90.6 ng/mL; P=0.030). W populacji palaczy w najniższym kwintylu poziomów SP-D odnotowano 18.4% incydentów sercowo-naczyniowych a w najwyższym kwintylu 25.3% (P dla trendu = 0.0001).

Krążąca  SP-D stanowi zatem obiecujący biomarker wskazujący na uszkodzenie tkanki płuc i jednocześnie dobry predyktor powikłań i zgonów sercowo-naczyniowych.

Opracowane na podstawie: European Heart Journal / 8 czerwca 2011
Magdalena Lipczyńska