Kreatywność a zaburzenia psychiczne. Czy w „szaleństwie” można się doszukać geniuszu ?

S.Kyaga i wsp – Creativity and mental disorder: family study of 300 000 people with severe mental disorder LINK: Br J Psychiatry online 2011

Na łamach British Journal of Psychiatry przedstawiono pracę, w której na podstawie epidemiologicznych zależności próbowano odpowiedzieć na pytanie czy osoby obdarzone dużą kreatywnością nie są jednocześnie podatne na schorzenia psychiczne. Opinia ta od wieków pojawia się powszechnie, nawet Arystoteles uznawał, że w geniuszu można się dopatrzeć szaleństwa. 

Analizy przeprowadzone wśród artystów wskazywały na wysoki udział wśród nich schorzeń psychicznych, takich jak choroba afektywna dwubiegunowa, psychozy przypominające schizofrenię, depresje. W prezentowanej pracy porównano częstość występowania choroby dwubiegunowej, schizofrenii i depresji w grupie osób wykonujących zawody wymagające kreatywności i osób z nimi spokrewnionych, odnosząc te wyniki do danych z grupy kontrolnej oraz ich krewnych.

W badaniu przeprowadzonym w Szwecji do analizy statystycznej wykorzystano istniejące rejestry i bazy danych obejmujące ponad 300 000 osób,  określając zapadalność na schorzenia psychiatryczne, iloraz inteligencji oraz wykonywany zawód badanych. Do zawodów wymagających kreatywności zaliczono pracowników naukowych i nauczycieli akademickich, osoby pracujące w sferze artystycznej, którą podzielono na wizualną (np. fotografia) i niewizualną (np. pisarze).

Okazało się, że osoby ze schizofrenią rzadziej wykonywały zawody związane z pracą naukową, a częściej zawody  artystyczne powiązane z umiejętnościami wizualizacji. Rodzice i rodzeństwo chorych na schizofrenię częściej wykonywali zawody związane z większym poziomem kreatywności, we wszystkich trzech analizowanych domenach. Osoby z rozpoznaną chorobą dwubiegunową również częściej wykonywały zawody związane z kreatywnością, zwłaszcza w sferze artystycznej. Ich krewni pierwszego stopnia istotnie częściej zajmowali się pracą naukową. Pacjentów z depresją nie charakteryzowało większe prawdopodobieństwo sprawowania zawodów połączonych z kreatywnością.

A zatem obserwowane zależności wskazują na genetyczne powiązanie między podatnością na część schorzeń psychicznych a kreatywnością. Zjawisko to w kontekście ewolucyjnym może oznaczać większą szansę przystosowania się osób podatnych na schorzenia psychiczne do zmieniających się warunków środowiskowych. Jak spekulują autorzy, z tego powodu w historii ludzkości nie obserwuje się zmniejszającej się podatności na schorzenia psychiczne.

Opracowane na podstawie: British Journal of Psychiatry / Czerwiec 2011
Marek Kowrach