Miopatia postatynowa – aspekty praktyczne

Genaro Fernandez i wsp – Statin myopathy: A common dilemma not reflected in clinical trials LINK: Clev Clin J Med. 2011:78:393 (dostępny pełen tekst)

Statyny to jedne z najczęściej zalecanych leków na świecie.  Pomimo udowodnionej skuteczności otrzymuje jednak zaledwie połowa osób ze wskazaniami do ich przyjmowania. Co więcej,  co najmniej 25% dorosłych, którzy rozpoczynają leczenie przerywa ich stosowanie w ciągu 6 miesięcy a ponad 50% w ciągu 2 lat.

Jednym z  podstawowych powodów przerywania leczenia jest obawa przed miopatią wywołaną statynami. Częstość jej występowania w randomizowanych badaniach klinicznych określono na 1% do 5%. W badaniach obserwacyjnych nieselekcjonowanych grup chorych częstość występowania miopatii statynowej oceniono jednak na 9% do 20%. Wszystkich lekarzy praktyków powinien zatem zainteresować tekst poświęcony praktycznemu postępowaniu w miopatii statynowej opublikowany na łamach Cleveland Clinic Journal of Medicine.

Wśród szeregu praktycznych uwag przedstawionych przez autorów warto odnotować ich obserwację, że wiele dolegliwości mięśniowych ustępuje w ciągu 2 tygodni od rozpoczęcia terapii statynami. A zatem jeśli chorzy mają prawidłowe poziomy CK i mogą tolerować objawy Fernandez i wsp., sugerują kontynuowanie leczenia i obserwację objawów. Jeśli te utrzymują się dłużej niż przez pierwsze 2 tygodnie leczenia – najprawdopodobniej spowodowane są statynami.

Dolegliwości związane ze stosowaniem statyn – pieczenie lub ból dużych grup mięśniowych w trakcie wysiłku (które nie występowały przed rozpoczęciem leczenia) są niemal zawsze symetryczne. Również dolegliwości w sposób powtarzalny nawracające po powrocie do stosowania statyn i ustępujące w ciągu 2 tygodni od ich przerwania są najprawdopodobniej spowodowane przez te leki. Na dolegliwości związane z przyjmowaniem statyn częściej cierpią chorzy aktywni fizycznie.

Warto również pamiętać, że bóle mięśniowe mogą powodować także inne leki: bisfosfoniany, zidowudyna (Retrovir) i witamina E. W rozpoznaniu różnicowym przyczyn miopatii należy uwzględniać również niedobór witaminy D. U chorego z podejrzeniem miopatii statynowej lekarz pierwszego kontaktu powinien oznaczyć poziom CK (najlepiej ponad 72 od wysiłku fizycznego), poziom witaminy D oraz poziom TSH.

Autorzy proponują przerwanie leczenia statynami na 6 tygodni u wszystkich chorych, u których ocena kliniczna i wyniki badań laboratoryjnych sugerują miopatię postatynową, stosując w tym czasie koenzym Q10 i olej rybi (przyznając, że dowody na skuteczność takiego leczenia są słabe). Jeśli po 6 tygodniach objawy utrzymują się lub są niejednoznaczne wakacje statynowe są przedłużane o kolejne 6 tygodni, za wyjątkiem osób z niestabilną chorobą wieńcową – u tych chorych Fernandez i wsp. uznają, że przerwanie statyn jest uzasadnione jedynie w przypadku rabdomiolizy (definiowanej przez nich jako poziom CK>10x powyżej górnej granicy normy, niezależnie od wydolności nerek), bowiem w innych przypadkach korzyści płynące ze stosowania statyn przekraczają ewentualne ryzyko.

Przy powrocie do leczenia statynami u chorych, u których leki te wywołały objawy mięśniowe często z powodzeniem można podjąć próbę zastosowania preparatów lepiej tolerowanych, takich jak  fluwastatyna lub prawastatyna.

Opracowane na podstawie: Cleveland Clinic Journal of Medicine / Czerwiec 2011
Magdalena Lipczyńska