Analogi melatoniny – zastosowanie w leczeniu dużej depresji

Ian B Hickie i wsp – Novel melatonin-based therapies: potential advances in the treatment of major depression LINK: Lancet online first

Na łamach The Lancet ukazała się praca Iana B. Hickie i wsp.  dotycząca skuteczności analogów melatoniny w dużej depresji, która jak wiadomo jest jedną z wiodących przyczyn przedwczesnej śmierci i niepełnosprawności.

Pomimo, że dostępne leki są skuteczne, mają istotne ograniczenia. Ostatnie doniesienia dotyczące kluczowych powiązań między chronobiologią a zaburzeniami nastroju pozwoliły na rozwój badań nad nowymi lekami wpływającymi na rytm dobowy. Związane są z nim mechanizmy regulujące sen i czuwanie, termoregulację, układ dokrewny, immunologiczny, sercowo-naczyniowy i metaboliczny.

Zaburzenia rytmu dobowego występują w wielu chorobach neuropsychiatrycznych, jednak głównie w depresji i sezonowych zaburzeniach nastroju. Ważną rolę w mechanizmach snu i czuwania pełni melatonina, wytwarzana w szyszynce. Jej  stężenie wzrasta w nocy u osób zdrowych. Duże nadzieje pokładano więc w analogach melatoniny (agomelatyna, ramelteon, tasimelteon i inne) jako lekach poprawiających jakość snu.

W swojej pracy autorzy podsumowują informacje na temat związków między zaburzeniami chronobiologii a dużą depresją oraz zwracają uwagę na nowe strategie terapeutyczne. W szczególności skupiają się na agomelatynie, agoniście receptorów melatoninowych i selektywnym antagoniście receptorów serotoninowych (5-HT2B i 5-HT2C ), która jako jedyny analog melatoniny ma klinicznie istotne działanie przeciwdepresyjne, a ponadto przeciwlękowe i regulujące rytm okołodobowy.

W krótkoterminowej ocenie agomelatyna ma podobne działanie przeciwdepresyjne do wenlafaksyny, fluoksetyny i sertraliny. Wykazano, że w dłuższej obserwacji chorzy przyjmujący agomelatynę mają rzadziej nawroty choroby w porównaniu z placebo (23,9% vs 50%). Pacjenci z depresją leczeni tym lekiem zgłaszają poprawę jakości snu i mniejszą częstość wybudzeń. Ponieważ agomelatyna nie zwiększa poziomu serotoniny, nie ma działań niepożądanych ze strony układu pokarmowego, metabolicznych czy zaburzeń sfery seksualnej.

Ze względu na dobry profil bezpieczeństwa oraz skuteczność agomelatyna prawdopodobnie zajmie istotną pozycję w terapii  chorych z dużą depresją i innymi zaburzeniami nastroju.

Opracowane na podstawie: Lancet / 18 maja 2011
Magdalena Piątkowska