Lekarze często rekomendują pacjentom inny rodzaj leczenia, niż wybraliby u siebie

Peter A. Ubel i wsp – Physicians Recommend Different Treatments for Patients Than They Would Choose for Themselves LINK: Arch Intern Med 2011;17:630

Większość lekarzy proszonych jest przez  swoich pacjentów o jednoznaczne zalecenia dotyczące właściwego postępowania. Niektórzy eksperci uznają, że ponieważ decyzje ostatecznie należą do chorych, lekarze powinni unikać formułowania  rekomendacji, które mogą stanowić formę nacisku na pacjenta. Sprzeciw wobec udzielania jednoznacznych rekomendacji lekarskich wynika z przekonania, że pacjenci znają swoje preferencje znacznie lepiej i rolą lekarzy powinno być wyłącznie udzielenie informacji na temat dostępnych alternatyw a nie argumentowanie na rzecz  jednej z nich.

Inni eksperci zwracają jednak uwagę na to, że zalecenia lekarskie  mogą być zdecydowanie najlepszym dla chorego rozwiązaniem. Na decyzje podejmowane przez pacjenta mogą wpływać czynniki emocjonalne lub ewentualne problemy poznawcze, które sprawiają, że podejmowane decyzje nie będą optymalne. A zatem lekarze mogą traktować problemy chorych w sposób bardziej wyważony  niż sami pacjenci.

W publikacji na łamach Archives jej autorzy analizowali w jaki sposób sformułowanie zaleceń zmienia sposób w jaki lekarze myślą o swoich lekarskich decyzjach. W tym celu badacze wykonali 2 randomizowane doświadczenia –  prosili lekarzy aby ci zdecydowali, jaki sposób leczenia wybraliby gdyby sami byli pacjentami a jakie zalecili by pacjentowi stojącemu przed taką samą decyzją – określając w ten sposób czy akt formułowania zaleceń zmienia decyzje lekarza.

W próbie wzięły udział reprezentatywne grupy lekarzy pierwszego kontaktu którym przedstawiono  2 scenariusze kliniczne (rak jelita i ptasia grypa). W obu przedstawiono 2 alternatywne sposoby leczenia, pierwszy dający większą szansę przeżycia zagrażającej życiu choroby ale za to kosztem możliwości wystąpienia nieprzyjemnych działań niepożądanych oraz drugi obarczony wyższym ryzykiem zgonu ale też większą szansą na wyleczenie bez powikłań. .

Ankietowanych lekarzy randomizowano do grup mających wybrać sposób postępowania jako pacjenci lub jako lekarze zalecający terapię swoim chorym. W grupie pytanej o postępowanie w raku jelita (n=242), 37.8% lekarzy wybrało leczenie o wyższej śmiertelności dla siebie ale tylko 24.5% zalecało takie leczenie swoim hipotetycznym chorym (P=0.03). W przypadku ptasiej grypy (n=698), 62.9% lekarzy wybrałoby dla siebie leczenie o wyższym wskaźniku śmiertelności ale tylko 48.5% zalecałoby je pacjentom (P<0.001).

Zdaniem autorów pracy, przy rekomendacjach dla pacjentów lekarze myślą nieco inaczej, niż podejmując decyzje co do własnej osoby.  W niektórych okolicznościach może to doprowadzić do wyboru opcji dla pacjenta gorszej. W innych  z kolei przypadkach, poprzez eliminację czynników emocjonalnych, może być korzystne. Zawsze należy jednak pamiętać, że sam proces wydawania rekomendacji wpływa na sposób myślenia lekarza  o alternatywach terapeutycznych.

Opracowane na podstawie: Jama Internal Medicine / 11 kwietnia
Magdalena Lipczyńska

Dodaj komentarz