Farmakogenetyka a indywidualizacja leczenia przeciwdepresyjnego

Stefano Porcelli i wsp – Pharmacogenetics of antidepressant response LINK: J Psych Neurosc 2011;36:87 (dostępny pełen tekst)

W Journal of Psychiatry and Neuroscience opublikowano artykuł przeglądowy podsumowujący wiedzę na temat wpływu czynników genetycznych na farmakokinetykę i farmakodynamikę leków przeciwdepresyjnych. Personalizacja leczenia w oparciu o narzędzia molekularne jest atrakcyjną alternatywą dla współczesnej farmakoterapii aplikowanej metodą prób i błędów.

W przypadku antydepresantów, leków o niepewnej skuteczności, charakteryzujący się względnie długim, 2-4-tygodniowym odstępem pomiędzy rozpoczęciem terapii a jej klinicznym efektem, możliwość wiarygodnego prognozowania korzyści z leczenia byłaby na wagę złota. W wyniku badań farmakogenetycznych udało się zdefiniować szereg genów i ich produktów wpływających na farmakokinetykę i farmakodynamikę leków przeciwdepresyjnych.

Na polu farmakokinetyki, największe zainteresowanie wzbudziły prace nad genetycznymi wariantami genów kodujących białka należące do układu cytochromu P450, w szczególności CYP2D6 oraz genów kodujących glikoproteinę P. Z kolei, lista zmiennych genetycznych o potencjalnym wpływie na farmakodynamikę antydepresantów jest znacznie dłuższa i obejmuje enzymy, w tym hydroksylazę tryptofanu, O-metylofransferazę katecholową i monoaminooksydazę A, układy transportujące serotoninę (5-HTT), norepinefrynę (NET) i dopaminę (DAT), jak i cały szereg innych cząsteczek.

Warto zwrócić uwagę na fakt, że mutacje zidentyfikowane w dotychczasowych badaniach farmakogenetycznych odpowiadają za nie więcej niż 50% zmienności w zakresie odpowiedzi na leki przeciwdepresyjne, przypisywanej czynnikom genetycznym. Kontynuacja prac badawczych powinna przełożyć się na identyfikację kolejnych celów genetycznych, o ile uda się pokonać niedoskonałości metodyki, odpowiedzialne choćby za wysoki odsetek wyników fałszywie dodatnich.

Opracowane na podstawie: Journal of Psychiatry and Neuroscience / marzec 2011
Krzysztof Kurek