Zmiany indeksu masy ciała na świecie od roku 1980 – systematyczny przegląd danych 9.1 miliona uczestników

Mariel M Finucane i wsp – National, regional, and global trends in body-mass index since 1980: systematic analysis of health examination surveys and epidemiological studies with 960 country-years and 9.1 million participants LINK: Lancet 2011;377:557

Nadwaga stanowi istotny czynnik ryzyka powikłań i zgonów sercowo-naczyniowych,  cukrzycy, nowotworów i innych chorób i co roku jest przyczyną ponad 3 milionów zgonów na świecie. W ostatnich latach w wielu populacjach obserwowano wzrost otyłości mierzonej za pomocą indeksu masy ciała (BMI). Podniosły się głosy, że pandemia otyłości może odwrócić obserwowane w krajach o wysokich dochodach zjawisko wydłużania czasu życia.

Osoby zainteresowane wpływem zmian BMI na wskaźniki zdrowotne populacji powinny zatem z uwagą przeczytać wyniki zamieszczonej na łamach The Lancet analizy. Jej autorzy oceniali trendy zmian średnich wartości BMI u dorosłych (od 20 roku życia)  w 199 krajach i obszarach geograficznych. Przedmiot analizy stanowiły dane pochodzące z publikowanych i niepublikowanych pomiarów stanu zdrowia społeczeństw i badań epidemiologicznych (960 krajo-lat oraz 9,1 miliona uczestników).

Od roku 1980 do 2008, średnia wartość BMI na świecie zwiększyła się o 0,4 kg/m2 w przeliczeniu na dekadę (95% przedział niepewności 0,2–0,6) u mężczyzn oraz 0,5 kg/m2 w przeliczeniu na dekadę (0,3–0,7) u kobiet. W poszczególnych krajach wzrost BMI u kobiet wahał sie od nieistotnego spadku w 19 krajach do wzrostu o ponad 2,0 kg/m2 w przeliczeniu na dekadę  w 9 krajach Oceanii. U mężczyzn BMI nie wzrósł tylko w 8 krajach. Największy przyrost o ponad 2 kg/m2  w przeliczeniu na dekadę obserwowano na Nauru i Wyspach Cooka.

W 2008 roku najwyższy BMI mieli mężczyźni i kobiety mieszkający na wyspach  Oceanii (Nauru) (33,9 kg/m2  u mężczyzn oraz 35,0 kg/m2  u kobiet). U kobiet BMI był najniższy u mieszkanek Bangladeszu  (20,5 kg/m2) a u mężczyzn BMI był najniższy w Demokratycznej Republice Kongo 19,9 kg/m2.  BMI poniżej 21,5 kg/m2 u obu płci notowano w kilku krajach Afryki Subsaharyjskiej oraz południowej I wschodniej Azji.

W grupie krajów o najwyższych dochodach najwyższy BMI notowano w USA. Oszacowano, że w roku 2008 na świecie żyło 1,46 miliarda dorosłych z BMI co najmniej 25 kg/m2, w tym 205 milionów otyłych mężczyzn i 297 milionów otyłych kobiet. Kraje Europy Centralnej i Wschodniej mieszczą się pod względem tej statystyki w czołówce.

Opracowane na podstawie: Lancet / 12 lutego 2011
Magdalena Lipczyńska