Praktyczne wykorzystanie badań klinicznych – czas na zmiany?

Marya D. Zilberberg – The Clinical Research Enterprise. Time to Change Course? LINK: JAMA 2011;305:604

Na łamach Journal of American Medical Association ukazał się komentarz Marii  Zilberberg poświęcony problemom związanym z zalewem informacji zawartych w docierających do nas codziennie publikacjach naukowych.   Autorka  wylicza, że  aby być na bieżąco z najnowszymi informacjami lekarz powinien codziennie przeczytać 75 prac oryginalnych i 11 meta-analiz. Z drugiej strony rzeczywistych danych weryfikujących praktyczną słuszność codziennie podejmowanych decyzji jest stosunkowo niewiele.

W rezultacie pomimo rozwoju najnowszych technologii, ich wykorzystanie jest dalekie od optymalnego, a jednym z przejawów tego zjawiska są niekorzystne incydenty związane z interwencjami medycznymi.  Jednym z powodów takiego stanu rzeczy jest nieprzestrzeganie rekomendacji towarzystw naukowych, ale równie ważnym   brak danych pozwalających podejmować indywidualne decyzje.

Organy administracyjne, takie jak FDA, dla podjęcia decyzji wymagają przeprowadzenia dużych, randomizowanych, kontrolowanych badań klinicznych (RCT). Jednakże, ścisłe reguły prowadzenia RCT uniemożliwiają  generalizację ich wyników, czyli przeniesienie na grupy chorych nie spełniających kryteriów włączenia/wyłączenia z próby.  RCT nie pozwalają także na szczegółową analizę podgrup, która pozwoliłaby na uszczegółowienie wyników i zbliżenie ich do codziennej praktyki. W rezultacie, choć większość leków zaakceptowanych przez urzędy rejestrujące  i dostępnych na rynku  spełnia przyjęte kryteria skuteczności w dużych populacjach, w rzeczywistości leki te  działają skutecznie tylko u części chorych.

Proponowanym rozwiązaniem może być większe wykorzystanie współczesnych systemów informatycznych – analiza dużej ilości zbieranych w sposób naturalistyczny  danych, uwzględniająca takie czynniki jak choroby współistniejące, pozwoli na uzyskanie informacji bardziej przydatnych przy łóżkach indywidualnych chorych.

Opracowane na podstawie: JAMA / 9 lutego 2011
Magdalena Lipczyńska