Długie podróże lotnicze a żylna choroba zakrzepowo-zatorowa

John R. Bartholomew i wsp – Air travel and venous thromboembolism: Minimizing the risk LINK: Clev Clin J Med 2011;78:111 (dostępny pelen tekst)

Na łamach Cleveland Cinic Journal of Medicine ukazał się artykuł poświęcony podróżom jako czynnikowi ryzyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE). „Zakrzepica podróżnych” stała się istotnym problemem zdrowia publicznego analizowanym w licznych publikacjach naukowych.

Zapadalność na VTE po podróży samolotem jest stosunkowo niska,  oceniana na 3.2 na 1,000 osobo-lat. Jest to jednaki ponad 3-krotnie więcej niż u nie podróżujących osób zdrowych. Ostra zatorowość płucna występuje jeszcze rzadziej – z częstością szacowaną na od 1.65 na milion w przypadku lotów ponad 8-godzinnych do 4.8 na milion pasażerów w przypadku lotów ponad 12-godzinnych.  W praktyce  oznacza to, że szansa, że u któregoś pasażera rozwinie się  na objawowa VTE w samolocie z 400 pasażerami lecącymi ponad  12 godzin wynosi około 0.2%. Trzeba także pamiętać, że VTE może zostać rozpoznana do 2 miesięcy po podróży (najczęściej w ciągu 2 tygodni).

Wszystkim pasażerom należy zalecać odpowiednie nawodnienie i ćwiczenia czasie lotu. Pończochy kompresyjne należy zalecać kobietom w ciąży i w ciągu 6 tygodni po porodzie, kobietom stosującym hormonalną terapię zastępczą, tamoksyfen lub środki antykoncepcyjne, osobom z zastoinową niewydolnością serca, przewlekłą obturacyjną chorobą płucną, żylakami kończyn dolnych, otyłością, osobom niskim i wysokim (< 165 cm i > 185 cm), po 70 roku życia, z wywiadem VTE lub trombofilii.

W przypadku występowania kilku czynników ryzyka należy rozważyć podanie heparyny drobnocząsteczkowej lub fondaparynuxu. Leczenie przeciwzakrzepowe  należy zalecić także między innymi chorym z nawracającymi incydentami VTE lub pojedynczym incydentem niesprowokowanej VTE, rozpoznaną trombofilią (mutacją czynnika V Leiden, mutacją genu protrombiny G20210A, podwyższonym poziomem czynnika VIII, niedoborami białek S, C, lub antytrombiny), zespołem antyfosfolipidowym,  chorobami mieloproliferacyjnymi, nowotworowymi, porażeniem wiotkim kończyn, opatrunkiem gipsowym lub po przebytych w ciągu ostatnich 4-12 tygodni zabiegach operacyjnych bądź dużym urazie.

Odpowiednia profilaktyka jest tym bardziej istotna, że czasami w krajach będących celem podróży standard opieki medycznej może być dalece niewystarczający dla zapewnienia właściwego leczenia VTE i jej powikłań.

Opracowane na podstawie: Cleveland Clinic Journal of Medicine / Luty 2011
Magdalena Lipczyńska