Paciorkowcowe zapalenie gardła – kompendium wiedzy

Michael R. Wessels – Streptococcal pharyngitis LINK: N Engl J Med 2011;364:648

W New England Journal of Medicine opublikowano interesujące podsumowanie wiedzy na temat paciorkowcowego zapalenia gardła. Paciorkowce grupy A odpowiadają za 5-15% przypadków zapalenia gardła u dorosłych i 20-30% przypadków tej choroby u dzieci. U pacjentów pediatrycznych, paciorkowcowe zapalenie gardła rozpoznaje się najczęściej między 5 a 15 rokiem życia.

Początek objawów jest zwykle ostry, a ich charakter w większości nieswoisty. Rozpoznanie oparte na parametrach klinicznych jest z definicji mało wiarygodne. Kliniczna skala diagnostyczna, w której zmiennymi są: gorączka, powiększenie migdałków lub wysięk na ich powierzchni, tkliwość i powiększenie węzłów chłonnych szyjnych przednich oraz niewystępowanie kaszlu, charakteryzuje się maksymalnie 50% czułością.

Podstawą rozpoznania jest wynik badania bakteriologicznego lub szybkiego testu na obecność antygenu. Materiał do obu badań uzyskuje się w trakcie wymazu z gardła. Zastosowanie w praktyce znajduje przede wszystkim szybki test na obecność antygenu S. pyogenes, którego czułość sięga 90%, a swoistość 95%.

Pomimo samoograniczającego się charakteru choroby istnieją wskazania do antybiotykoterapii obniżającej ryzyko powikłań ropnych i gorączki reumatycznej (ale nie kłębuszkowego zapalenia nerek). Lekami z wyboru są: penicylina V lub G bądź amoksycylina. Empiryczne stosowanie antybiotyków, bez próby potwierdzenia czynnika sprawczego, nie ma uzasadnienia. Nie ma również wskazań do weryfikacji skuteczności antybiotykoterapii u osób, u których uzyskano ustąpienie objawów. Badanie bakteriologiczne lub szybki test na antygen znajdują natomiast zastosowanie w przypadku szybkiego nawrotu objawów. W przypadku nosicielstwa, największą skutecznością terapeutyczną charakteryzują się klindamycyna i cefalosporyny.

Opracowane na podstawie: NEJM / 17 lutego 2011
Krzysztof Kurek