Zmiany wartości skurczowego ciśnienia tętniczego od roku 1980 – analiza Global Burden of Metabolic Risk Factors of Chronic Diseases Collaborating Group

Goodarz Danaei i wsp – National, regional, and global trends in systolic blood pressure since 1980: systematic analysis of health examination surveys and epidemiological studies with 786 country-years and 5,4 million participants LINK: Lancet 2011;377:568

Wysokie wartości ciśnienia stanowią wiodącą przyczynę zgonów sercowo-naczyniowych na świecie (ponad 7 milionów rocznie). Badania prowadzone w wielu krajach dowiodły istnienia dużych różnic w średnich populacyjnych wartościach ciśnienia, związanych ze stopniem nasilenia otyłości i spożycia soli kuchennej. Prowadzone w kilku krajach powtórne analizy pokazały, że zmiany  populacyjnych wartości ciśnienia w czasie mogą być bardzo zróżnicowane – od niemal niezauważalnych do sięgających 10 mm Hg w przeliczeniu na dekadę.

Wszystkich zainteresowanych globalnymi problemami zdrowotnymi na pewno zaciekawi analiza przedstawiona na łamach The Lancet. Jej autorzy oszacowali zachodzące w latach 1980–2008 trendy w zmianach średniego skurczowego ciśnienia tętniczego (SBP) osobno dla mężczyzn i kobiet , w 199 krajach i obszarach geograficznych w 21 subregionach objętych badaniem Global Burden of Diseases, Injuries, and Risk Factors. Analizowane dane pochodziły z publikowanych I niepublikowanych wyników ankiet stanu zdrowia i badań epidemiologicznych (786 krajo-lat obserwacji i 5,4 miliona uczestników).

Na ich podstawie stwierdzono, że w roku 2008, standaryzowane względem wieku średnie wartości SBP na świecie wyniosły 128,1 mm Hg (95% przedział niepewności 126,7–129,4) u mężczyzn oraz 124,4 mm Hg (123,0–125,9) u kobiet. Globalnie w latach 1980 do 2008, SBP zmniejszało się w każdym dziesięcioleciu o 0,8 mm Hg  u mężczyzn oraz o 1,0 mm Hg w przeliczeniu na dekadę  u kobiet.

U kobiet wartości SBP spadły o 3,5 mm Hg lub więcej w przeliczeniu na dekadę w krajach zachodniej Europy i Australazji. U mężczyzn wartości SBP zmniejszyły się najwyraźniej w grupie osób o wysokich przychodach mieszkających w Ameryce Północnej (o 2,8 mm Hg w przeliczeniu na dekadę, następnie u mieszkańców Australazji i Europy Zachodniej (o ponad 2,0 mm Hg w przeliczeniu na dekadę.

W Europie centralnej spadek SBP wyniósł 1.1 mm Hg u mężczyzn oraz 2.6 mm Hg u kobiet. Wartości SBP wzrosły za to, między innymi, w krajach Oceanii, wschodniej Afryki oraz południowej Azji. Mimo to najniższe wartości SBP miały Południowe Koreanki i Australijki a wśród mężczyzn mieszkańcy Papui Nowej Gwinei i Kambodży. Najwyższe wartości SBP u mężczyzn odnotowano krajach nadbałtyckich  a u kobiet w Afryce wschodniej i zachodniej.

Podsumowując,  wartości SBP w globalnym ujęciu spadły nieznacznie od roku 1980. Obecnie rosnące wartości SBP mają mieszkańcy krajów o niskich i średnich dochodach, co powinno wyznaczyć nowe cele działań prewencyjnych dla narodowych i ponadnarodowych organizacji ochrony zdrowia.

Opracowane na podstawie: Lancet / 12 lutego 2011
Magdalena Lipczyńska