Nieprzestrzeganie zaleceń dotyczących farmakoterapii – narastający, nie rozwiązany problem

Ulrich Laufs, Volker Rettig-Ewen i Michael Bohm – Strategies to improve drug adherence LINK: Eur H J 2011;32:264

W European Heart Journal warto zwrócić uwagę na artykuł przeglądowy poświęcony niestosowaniu się do zaleceń dotyczących farmakoterapii. Z niemieckich danych wynika, że odsetek starszych wiekiem (>65 lat) mieszkańców tego kraju  przyjmujących co najmniej 4 leki, wynosi 30-40%. Procent osób z tej grupy, które przestrzegają zaleceń dotyczących terapii, ocenia się zwykle na około 50%. Koszty nieprzestrzegania zaleceń ocenia się w tym kraju na 10 miliardów euro rocznie.

Niestosowanie się do wskazówek przekłada się zarówno na ryzyko niekorzystnych zdarzeń zdrowotnych, jak i na dodatkowe koszty opieki zdrowotnej. Czynnikami o znamiennym wpływie na przestrzeganie zaleceń są: akceptacja ciężkości i przewlekłości choroby, wiara w kompetencje lekarza, przekonanie o skuteczności terapii, wykształcenie oraz status rodzinny i ekonomiczny.

Interwencją o udowodnionej skuteczności w poprawie stopnia przestrzegania zaleceń jest poradnictwo. Definiuje się je jako otwartą dyskusję z pacjentem na temat proponowanych metod leczenia oraz omówienie ich wad i zalet, zakończone wspólną decyzją i opracowaniem końcowych zaleceń w formie pisemnej. Kolejnym rodzajem poradnictwa są systemy przypominania o konieczności zażywania leków, tak automatyczne, jak wykorzystujące personel średni i farmaceutów.

Niezwykle istotną rolę w procesie poprawy jakości leczenia odgrywa minimalizacja liczby dawek podawanych w ciągu dnia i bezwzględnej liczby tabletek/kapsułek. Z tym ostatnim celem związana jest koncepcja „polypill”, wciąż doskonalona w praktyce. Inną z interwencji o udokumentowanej skuteczności jest przygotowanie wspólnych   pakietów leków przyjmowanych o różnych porach dnia (dose dispensed medicine).

Dzięki tym interwencjom, stopień przestrzegania  zaleceń obserwowany przez autorów badań klinicznych może przekraczać 90%. W codziennej praktyce jest to jednak zjawisko rzadkie, a odsetek osób niestosujących się do zaleceń systematycznie rośnie.

Opracowane na podstawie: European Heart Journal / Luty 2011
Krzysztof Kurek