Dosładzane napoje i pokarmy – zły nawyk cywilizacyjny

J.A. Welsh – Consumption of added sugars and indicators of cardiovascular disease risk among US adolescents LINK: Circulation 2011;123:249

Dosładzanie produktów spożywczych, zwłaszcza napojów, jest jednym ze zjawisk cywilizacyjnych, który przyczynia się do rozwoju epidemii otyłości. Problem jest niebagatelny. Dosładzane produkty żywnościowe (głównie napoje) w USA według szacunkowych danych w grupie nastolatków dostarczają >20% spożytych kalorii.

W napojach wykorzystywany jest najczęściej cukier z buraków cukrowych, trzciny cukrowej lub syropu kukurydzianego, w skład którego wchodzi fruktoza – oskarżana o niekorzystną modyfikację profilu lipidowego. Rezultatem jej zwiększonego spożycia jest hipertrójglicerydemia i niskie stężenie cholesterolu HDL. Nawyki żywieniowe mogą przetrwać do wieku dorosłego i trwale warunkować zwiększone ryzyko chorób układu sercowo-naczyniowego. Zagadnieniu temu poświęcono prace oryginalną prezentowaną na łamach Circulation.

Autorzy pracy przedstawili w niej analizę danych zebranych w latach 1999-2004 w ramach National Health and Nutrition Examination Survey (NHANES) od 2157 osób w wieku 12-18 lat. Na jej podstawie oszacowano, że dzienne spożycie cukrów, służących do dosładzania pokarmów i napojów w tej grupie wiekowej wynosi około 118,9 g. Ilość ta odpowiada 474 kaloriom, stanowiącym 21,4% dobowego spożycia. U osób spożywających najwięcej dosładzanych pokarmów i napojów stwierdzono istotnie niższe stężenia cholesterolu HDL: 1,28 mmol/l vs 1,4 mmol/l, istotnie wyższe stężenie cholesterolu LDL: 2,44 vs 2,24 mmol/l oraz  trójglicerydów :0,89 vs 0,81 mmol/l (w porównaniu z osobami spożywającymi najmniej napojów słodzących). U nastolatków z nadwagą spożywających najwięcej słodzonych napojów odnotowano także wyższą o 32% insulinooporność mierzoną wskaźnikiem HOMA.

Wśród  mechanizmów odpowiedzialnych za niekorzystne działanie cukrów można wymienić gwałtowny wyrzut insuliny w odpowiedzi na szybko narastającą glikemię, nasiloną syntezę lipidów w wątrobie, zwłaszcza w metabolizmie fruktozy oraz zmniejszony klirens obwodowych lipidów. Uzyskane dane stanowią mocną przesłankę dla stwierdzenia, że nadmierna ilość łatwo przyswajalnych cukrów pogarsza profil ryzyka sercowo-naczyniowego nastolatków spożywających relatywnie najwięcej tego rodzaju produktów.

Opracowane na podstawie: Circulation / 22 stycznia 2011
Marek Kowrach