Witamina D w prewencji chorób układu sercowo-naczynowego?

Joann E. Manson – Vitamin D and the heart: Why we need large-scale clinical trials LINK: Clev Clin J Med. 2010;77:903 (dostępny pełen tekst)

Wyniki badań laboratoryjnych sugerują, że witamina D może obniżać ryzyko nowotworowe hamując m.in. proliferację komórek, angiogenezę i procesy zapalne. Witamina D może także zmniejszać ryzyko sercowo-naczyniowe hamując proliferację mięsni gładkich naczyń, wpływać regulująco na wartości ciśnienia tętniczego krwi i przemiany glukozy oraz zmniejszać zapalenie.

W zimie, późną jesienią i wczesną wiosną osoby mieszkające powyżej 37 równoleżnika nie są nasłonecznione w stopniu wystarczającym aby wyprodukować odpowiednią do zapotrzebowania ilość witaminy D, nawet jeśli codziennie dłuższy czas przebywają  na powietrzu. Problem narasta u osób z ciemną pigmentacją skóry blokującą działanie światła słonecznego. 

Obserwacje te są jednak niewystarczające do zalecania suplementacji witaminy D bez odpowiednich dowodów klinicznych. Randomizowane badania nad suplementacją witamin C i E, cynku, beta-karotenu i kwasu foliowego nie potwierdziły pokładanych w nich nadziei.

Amerykański Institute of Medicine (IOM) zdefiniował zalecenia dotyczące spożycia witaminy D w pokarmach, rekomendując dawkę poniżej 1,000 IU witaminy D dziennie. Podstawę rekomendacji stanowią jednak ilości witaminy D konieczne dla zachowania zdrowego układu kostnego a nie dla potencjalnych korzyści płynących z zastosowania witaminy D w prewencji nowotworów i zdarzeń sercowo-naczyniowych. IOM zdecydował bowiem, że posiadane dane nie są wystarczające aby określić rolę witaminy D w prewencji chorób nowotworowych układu sercowo-naczyniowego.

Konieczne są dalsze badania pozwalające ustalić wysokość dawki niezbędnej dla zapobiegania innym chorobom  przewlekłym. Jest to istotne tym bardziej, że wyniki niektórych badań obserwacyjnych wskazują na istnienie progu powyżej którego spożycie witaminy D nie przynosi korzyści a może zwiększać ryzyko.

Nie wiadomo, czy przesiewowe oznaczenia poziomu 25-hydroksywitaminy D3 należy wykonywać w całej populacji. Większość ekspertów uznaje, że jej poziom poniżej 20 ng/mL jest niewystarczający. W badaniu Framingham Offspring Study najniższe ryzyko sercowo-naczyniowe obserwowano przy poziomach 50-65 nmol/L. Wiadomo natomiast, że poziomy powyżej 150 ng/mL (> 375 nmol/L) wiążą się z ryzykiem hiperkalcemii, hiperfosfatemii i kalcyfikacji tkanek miękkich. 

Na pytanie o wysokość dawki witaminy D3 skutecznie zapobiegającej incydentom sercowo-naczyniowym odpowie być może rozpoczynające się właśnie badanie VITAL z udziałem 20,000 zdrowych starszych amerykańskich kobiet i mężczyzn mających przez 5 lat otrzymywać 2,000 IU witaminy D3 (cholekalcyferol) dziennie lub placebo, oraz 1 g omega-3 kwasów tłuszczowych dziennie lub placebo. 

Opracowane na podstawie: Cleveland Clinic Journal of Medicine / Grudzień 2010
Magdalena Lipczyńska