Biomarkery w chorobie Alzheimera

M.M.B. Breteler – Mapping out biomarkers for Alzheimer disease LINK: JAMA 2011;305:304

Komentarz redakcyjny na łamach Journal of the American Medical Association (JAMA) poświęcono nowym sposobom rozpoznawania i oceny rokowania w chorobie Alzheimera. Dane epidemiologiczne pokazują, że jest to problem o bardzo dużym znaczeniu społecznym, bowiem  rozwój choroby Alzheimera i innych form demencji grozi w ciągu  życia co 4 osobie.

Morfologicznym markerem procesów otępiennych w chorobie Alzheimera są złogi beta amyloidu w mózgu. Wiele danych wskazuje, że ich odkładanie nie jest bezpośrednio odpowiedzialne za postępujące zmiany neurodegeneracyjne, ale stanowi skorelowany z ich nasileniem proces towarzyszący. Precyzyjne potwierdzenie procesów neurodegeneracyjnych, określenie ich charakteru i swoistej patologii,  wymaga w chwili obecnej badań patomorfologicznych. Ze względu na  inwazyjność nie nadają się one do zastosowania w praktyce klinicznej.

Podejmowane są próby nieinwazyjnej oceny ryzyka wystąpienia choroby Alzheimera i stopnia jej zaawansowania. Wśród nich można wymienić obrazowanie techniką pozytronowej tomografii emisyjnej wykorzystujące znacznik łączący się z beta amyloidem w mózgu (florbetapir F18). Na łamach JAMA porównano wyniki obrazowania PET z zastosowaniem tego znacznika z badaniami autopsyjnymi.Wykazano, że obecność amyloidu znakowanego przyżyciowo za pomocą PET korelowała istotnie z zawartością amyloidu  w badaniu autopsyjnym.

W kolejnej publikowanej na łamach JAMA pracy (Health ABC) w 9-letniej obserwacji szybsza progresja zaburzeń funkcji poznawczych związana była z niższymi poziomami beta-amyloidu 42/40. Co oczywiste, z praktycznego punktu widzenia PET jest metodą zdecydowanie mniej dostępną. Obie prace świadczą jednak, że poszukiwania wiarygodnego testu na chorobę Alzheimera są bardzo aktualnym tematem badawczym.

Należy jednak pamiętać, że metody obrazowe nie mogą w chwili obecnej zastąpić oceny klinicznej. Wynika to ze stosunkowo słabej korelacji między zmianami morfologicznymi a zmianami funkcjonalnymi.

Opracowane na podstawie: JAMA / 19 stycznia 2011
Marek Kowrach