Profilaktyczne leczenie aspiryną zapobiega nowotworom – wyniki meta-analizy

Peter M Rothwell i wsp – Effect of daily aspirin on long-term risk of death due to cancer: analysis of individual patient data from randomised trials LINK: Lancet online first

W krajach rozwiniętych ryzyko zachorowania na chorobę nowotworową w ciągu całego życia sięga 40%. Wyniki  eksperymentów  na zwierzętach wskazują, że przewlekłe stosowanie aspiryny mogłoby zapobiegać niektórym typom nowotworów, zwłaszcza przewodu pokarmowego. Rezultaty badań obserwacyjnych na ludziach również sugerują podobne działanie, jednak wyniki analiz nie są w pełni zgodne, a w jednym z badań wykazano niekorzystny wpływ leczenia przeciwpłytkowego (innego niż aspiryna) na zdarzenia nowotworowe.

W 10-letniej obserwacji w Women’s Health Study, przyjmowanie 100 mg aspiryny co drugi dzień nie miało wpływu na zapadalność na nowotwory. Z kolei w randomizowanych badaniach z długim okresem obserwacji wykazano, że aspiryna (z kilkuletnim opóźnieniem) zmniejsza ryzyko raka jelita grubego. W przypadku innych nowotworów podobnych dowodów  brak.

Powyższe rozważania stały się podstawą dla przeprowadzenia meta-analizy indywidualnych danych chorych uczestniczących w próbach klinicznych z zastosowaniem aspiryny, w których odnotowywano zgony nowotworowe, a mediana leczenia wynosiła co najmniej 4 lata. W 8 włączonych do analizy próbach (25 570 chorych, 674 zgonów nowotworowych), przypisanie do grupy leczonej aspiryną zmniejszyło liczbę zgonów nowotworowych (łączny iloraz szans [OR] 0.79, 95% CI 0.68–0.92, p=0.003). W analizie indywidualnych danych chorych dostępnej w 7 badaniach (23 535 chorych , 657 zgonów nowotworowych), korzyści były widoczne dopiero po 5 latach obserwacji (wszystkie nowotwory, iloraz hazardu [HR] 0.66, 0.50–0.87; nowotwory przewodu pokarmowego, 0.46, 0.27–0.77; p=0.003).

Odległe – 20-letnie ryzyko zgonu nowotworowego (1634 zgony w grupie 12 659 chorych w 3 badaniach) pozostawało niższe w grupach leczonych aspiryną niż w grupach kontrolnych (wszystkie nowotwory, HR 0.80, 0.72–0.88, p<0.0001; nowotwory przewodu pokarmowego, 0.65, 0.54–0.78, p<0.0001), przy korzyściach rosnących wraz z zaplanowaną długością leczenia. Okres latencji przed ujawnieniem wpływu leczenia na występowanie zgonów wynosił około 5 lat dla nowotworów przełyku, trzustki, mózgu i płuc, ale był dłuższy dla nowotworów żołądka, jelita grubego i prostaty. W przypadku nowotworów płuc i przełyku efekt działania ograniczony był do gruczolakoraków (HR 0.66, 0.56–0.77, p<0.0001). Korzyści nie zależały od dawki aspiryny (75 mg i więcej), płci lub palenia papierosów, ale istotnie rosły z wiekiem.

Komentując uzyskane wyniki autorzy pracy zauważają, że codzienne przyjmowanie aspiryny przez 5–10 lat może zmniejszyć śmiertelność całkowitą o około 10% (względna redukcja ryzyka). W analizach opłacalności uzyskane korzyści mogą być większe od zysków płynących z badań przesiewowych w kierunku raka piersi lub stercza.

Opracowane na podstawie: Lancet / 7 grudnia 2010
Magdalena Lipczyńska