Co cukrzyca ma wspólnego z ekologią?

J.F. Pearson i wsp – Association between fine particulate matter and diabetes prevalence in the U.S. LINK: Diabetes Care 2010;33:2196 (dostępny pełen tekst)

Ciekawą pracę, wykraczającą poza standardowe schematy myślenia na temat czynników ryzyka cukrzycy przedstawiono na łamach bieżącego numeru Diabetes Care. Jej autorzy ocenili wpływ stopnia zanieczyszczenia powietrza na ryzyko wystąpienia cukrzycy. Posłużyli się w tym celu danymi pomiarowymi dotyczącymi zanieczyszczenia powietrza (stężenie cząstek o rozmiarach 0,1-2,5 mikrometra). Jednym ze źródeł tego rodzaju zanieczyszczeń są produkty spalania paliw kopalnych. Punkty pomiarowe tego rodzaju zanieczyszczeń znajdują się na całym obszarze USA.

Wyniki oznaczeń zanieczyszczeń autorzy zestawili w przekrojowym badaniu z częstością występowania cukrzycy. W analizie statystycznej uwzględniono klasyczne czynniki ryzyka cukrzycy, wpływ rasy, zamożności i wykształcenia. Wykazano, że wzrost stężenia tych cząsteczek o 10 mikrog/m3 zwiększa ryzyko wystąpienia cukrzycy o 1%. Nawet w dopuszczalnych przez agencje rządowe zakresach poziomów zanieczyszczenia powietrza, najwyższe poziomy stężeń tych cząstek kojarzyły się z 20% wzrostem ryzyka zachorowania na cukrzycę (najwyższy vs najniższy kwartyl).

Nie zostały wyjaśnione mechanizmy patofizjologiczne odpowiedzialne za obserwowaną zależność. Badania eksperymentalne na zwierzętach wskazują jednak, że zanieczyszczenie tego rodzaju wpływa bezpośrednio na nasilenie stanu zapalnego w tkance tłuszczowej, nasilenie procesów katabolicznych i redukcję natężenia procesów anabolicznych zależnych od insuliny. W konsekwencji zwiększeniu ulegają wskaźniki insulinooporności, co  doprowadza do rozwoju cukrzycy.

Warto przy tej okazji pamiętać, że zanieczyszczenie powietrza  prowadzi nie tylko do wzrostu ryzyka rozwoju zaburzeń metabolizmu glukozy ale jednocześnie (niezależnie) zwiększa ryzyko powikłań naczyniowych. Rodzi się zatem pytanie w jakim stopniu zanieczyszczenie powietrza, stanowiące nieuniknione następstwo przemian cywilizacyjnych, odpowiedzialne jest za narastającą epidemię cukrzycy. Niezależnie od tego, jakiej udzielimy odpowiedzi, już teraz można pomyśleć o zapobieganiu cukrzycy poprzez zmniejszenie stopnia zanieczyszczenia powietrza.

Opracowane na podstawie: Diabetes Care / Październik 2010
Marek Kowrach