„Opieka skoncentrowana na osobie” – nowy model medycyny

J.E. Mezzich i wsp – Person-centred integrative diagnosis: conceptual cases and structural model LINK: Can J Psychiatry 2010;55:701 (dostępny pełen tekst)

Artykuł przeglądowy w  Canadian Journal of Psychiatrii poświęcono koncepcji „opieki skoncentrowanej na osobie” (Person-centred care). Współczesny model medycyny opiera się na precyzyjnej klasyfikacji chorób i odróżnianiu stanu choroby od stanu zdrowia. Redukuje to kontakt pacjenta z lekarzem do elementów niezbędnych w zastosowaniu technologii medycznej. W ten sposób tworzone są i funkcjonują współczesne systemy ochrony zdrowia.

Alternatywę dla powyższych systemów stanowi osobisty kontakt z chorym i dostrzeganie nie tylko konkretnego schorzenia (i postępowanie zgodnie z przyjętym algorytmem), ale zrozumienie stanu zdrowia w jego szerszym kontekście, wykraczającym poza biologię. Tego rodzaju podejście uwzględnia wszystkie płaszczyzny funkcjonowania osoby chorej (biologiczną, psychologiczną, społeczną) i wszystkie możliwe relacje z pacjentem (lekarz pacjent, pacjent-rodzina i przyjaciele, lekarz-rodzina i przyjaciele), a także kontekst czasowy niezbędny dla zrozumienia wpływu choroby na stan zdrowia (poznanie czynników kształtujących osobowość pacjenta w przeszłości, i oczekiwań wobec przyszłości).

Nowy model relacji lekarz –pacjent stanowi podstawę do opracowania nowoczesnych zasad badania lekarskiego. Badania, którego centralnym elementem jest chory traktowany podmiotowo. Podstawowym celem postępowania w nowym modelu powinno być szeroko rozumiane zdrowie pacjenta, a nie eliminacja choroby.

Zasady teoretyczne takiego postępowania, jak również ruch na rzecz spersonalizowanej medycyny przedstawiono we wspomnianym artykule. Mają one szczególnie istotne znaczenie w formułowaniu rozpoznań i leczenia w psychiatrii, a także w medycynie somatycznej zajmującej się chorobami przewlekłymi. Medycyna, której centralnym punktem jest pacjent-osoba, musi nie tylko uwzględnić więcej elementów składowych, ale jednocześnie uprościć i uelastycznić kontakt z pacjentem, czyniąc go bardziej narracyjnym, a nie opisowo-analitycznym. Ruch na rzecz tak sformułowanych zasad leczenia uzyskał wsparcie szeregu organizacji: World Medical Association, the World Health Organization, the World Organization of Family Doctors, the World Federation for Mental Health. Ich działania w tym zakresie koordynuje International Network for Person-centered Medicine.

Opracowane na podstawie: Canadian Journal of Psychiatry / Listopad 2010
Marek Kowrach