Zmiany patofizjologiczne w naczyniach w odpowiedzi na podwyższoną częstotliwość rytmu serca

Florian Custodis i wsp – Vascular Pathophysiology in Response to Increased Heart Rate LINK: J Am Coll Cardiol 2010;56:1973

W artykule przeglądowym Custodis i wsp. przedstawiają zagadnienia dotyczące fizjologii i patofizjologii mechanicznego oddziaływania częstotliwości rytmu serca na ściany naczyń oraz związane z tym zjawiskiem zmiany w zakresie molekularnego przekazywania sygnałów, które mogą mieć znaczenie praktyczne.

Spoczynkowa częstość rytmu serca jest łatwo dostępnym parametrem klinicznym. Badania epidemiologiczne udowodniły, że jest czynnikiem prognostycznym  chorobowości i śmiertelności z przyczyn sercowo-naczyniowych w populacji ogólnej oraz w populacji chorych z chorobami układu sercowo-naczyniowego.

W badaniach na modelach zwierzęcych, przyspieszona częstotliwość rytmu serca powoduje zmiany przekazywania sygnałów w komórkach prowadzące do stresu oksydacyjnego naczyń, dysfunkcji śródbłonka i przyspieszenia aterogenezy. Himburg i wsp. badali zależną od częstotliwości odpowiedź komórek śródbłonka aorty na pulsacyjne naprężenie ścinające. Częstotliwość 2 Hz indukowała fenotyp prozapalny komórek, podczas gdy „fizjologiczna” częstotliwość 1 Hz hamowała transkrypcję czynników prozapalnych i wzmacniała transkrypcję czynników chroniących naczynia.

Jak wiadomo krążące markery zapalne, takie jak białko C-reaktywne, wiążą się ze dysfunkcją śródbłonka i zwiększonym ryzykiem zdarzeń sercowo-naczyniowych w przyszłości. W dwóch badaniach populacyjnych u zdrowych osób zarejestrowano dodatnią korelację pomiędzy spoczynkową częstotliwością rytmu serca a markerami stanu zapalnego (białkiem C-reaktywnym, leukocytozą oraz stężeniem fibrynogenu).

Podczas gdy dane eksperymentalne dostarczają poważnych dowodów opisowych na potwierdzenie omawianej koncepcji patofizjologicznej, jej kliniczne znaczenie wymaga dalszych badań. Nadal niewiele jest prospektywnych badań klinicznych oceniających wpływ redukcji częstotliwości rytmu serca na występowanie zdarzeń sercowo-naczyniowych. Przejście od wyników badań eksperymentalnych do danych klinicznych jest konieczne dla ustalenia, czy farmakologiczne metody zmniejszenia częstotliwości rytmu serca mogą być skuteczne w prewencji miażdżycy. Trwające badania kliniczne oraz rejestry pozwolą ustalić rolę częstotliwości rytmu serca oraz jej redukcji w grupie pacjentów z chorobą wieńcową.

Opracowane na podstawie: Journal of the American College of Cardiology / 7 grudnia 2010
Ewa Kowalik