Niedociśnienie ortostatyczne a ryzyko sercowo-naczyniowe

Cyndya Shibao i wsp – Orthostatic Hypotension and Cardiovascular Risk LINK: Hypertension 2010;56:1042

Na łamach Hypertension ukazał się komentarz redakcyjny dotyczący pracy Franceschiniego i wsp. na temat związku hipotonii ortostatycznej z ryzykiem sercowo-naczyniowym oraz przewlekłą chorobą nerek.

Hipotonia ortostatyczna (orthostatic hypotension, OH) jest skutkiem niewydolności mechanizmów nerwowych i krążeniowych kompensujących spadek powrotu żylnego występującego w pozycji stojącej. Definiuje się ją jako spadek skurczowego ciśnienia tętniczego o co najmniej 20 mm Hg lub ciśnienia rozkurczowego o co najmniej 10 mm Hg, mierzonego po trzech minutach pionizacji. OH może być  wynikiem działań ubocznych leków, utraty objętości wewnątrznaczyniowej krwi, chorób układowych zajmujących nerwy autonomiczne (cukrzyca, amyloidoza) lub chorób powodujących pierwotną niewydolność układu autonomicznego (np. choroba Parkinsona).

Najważniejszym czynnikiem ryzyka OH jest starszy wiek, kiedy hipotonia często ma przebieg bezobjawowy. U osób starszych OH może występować z częstością od 6% do ponad 35%. W dotychczasowych badaniach wykazano, że OH zwiększa ryzyko udaru mózgu i choroby wieńcowej. Franceschini i wsp. do tej listy dodali jeszcze przewlekłą chorobę nerek (PChN).

Autorzy na podstawie analizy raportu Atherosclerosis Risk In Communities wykazali, że wyjściowa obecność OH zwiększa ryzyko PChN, zwłaszcza u osób rasy czarnej, po wzięciu pod uwagę innych czynników ryzyka PChN, takich jak cukrzyca czy nadciśnienie tętnicze. Można zatem sądzić, że do rozpoznawania OH należałoby przykładać w praktyce większą wagę i być może częściej mierzyć ciśnienie również w pozycji stojącej.

Wyzwaniem pozostaje odkrycie metod pozwalających poprawić funkcję układu autonomicznego, uniknąć wystąpienia OH lub zapobiec jej negatywnym konsekwencjom. Leczenie objawowej OH obejmuje stosowanie mineralokortykosteroidów i presorów, ale takie postępowanie nie wydaje się skuteczne przy bezobjawowej OH. Zaleca się także stosowanie pończoch uciskowych czy zmianę stylu życia (spadek masy ciała, ćwiczenia), a ponadto poprawę kontroli nadciśnienia tętniczego, hiperglikemii i hiperlipidemii. Skuteczność tych metod jest jednak niezadowalająca.

Podsumowując – bezobjawowa OH jest dużym problemem, zwłaszcza  u osób starszych. W związku ze starzeniem się populacji ważność tego problemu zacznie wzrastać, stąd konieczne są dalsze badania metod zapobiegania OH i jej niekorzystnych następstw.

Opracowane na podstawie: Hypertension / grudzień 2010
Magdalena Piątkowska