Czy zanieczyszczenie powietrza sprzyja rozwojowi miażdżycy?

J.D. Kaufman – Does air pollution accelerate progression of atherosclerosis? LINK: J Am Coll Cardiol 2010;56:1809

Jeden z komentarzy redakcyjnych prezentowany na łamach Journal of the American College of Cardiology poświęcono zależności między zanieczyszczeniem powietrza a rozwojem miażdżycy. Wbrew pozorom zależność nie jest oczywista, a potencjalne patomechanizmy nie są jasne.

Jednym ze źródeł zanieczyszczeń, na które wskazują autorzy, są produkty spalania paliw kopalnych. Stąd też w części badań epidemiologicznych obserwowano gradient w częstości zdarzeń sercowo-naczyniowych u osób mieszkających bliżej lub dalej dużych arterii komunikacyjnych. Poza krótkotrwałym, szkodliwym wpływem zanieczyszczeń na choroby serca, o czym świadczy epidemia ostrych powikłań naczyniowych w trakcie smogu w Londynie, można zadać pytanie czy przewlekłe narażenie na zanieczyszczenie powietrza, trwające co najmniej rok, nasila procesy miażdżycowe?

Jednym ze sposobów pomiaru zanieczyszczeń jest określenie stężenia w powietrzu cząstek poniżej 2,5 um. Stężenie tych cząstek  oceniano w domach mieszkańców zagłębia Ruhry i odnoszono je do grubości kompleksu intima-media tętnicy szyjnej. Stwierdzono, że wzrost ich stężenia o 4,2 ug/m3 oznacza istotne statystycznie  zwiększenie grubości kompleksu intima-media tętnicy szyjnej.

Szereg badań eksperymentalnych na zwierzętach wskazuje na udział zanieczyszczeń powietrza w inicjowaniu procesów miażdżycowych. Sugeruje się, że obserwowane w Stanach Zjednoczonych trendy zmniejszenia śmiertelności z powodu chorób układu krążenia częściowo wiążą się z poprawą w zakresie  zanieczyszczenia powietrza.

Warto przy tym zauważyć, że zmniejszenie stopnia zanieczyszczenia powietrza (jako metody prewencji chorób układu sercowo-naczyniowego) nie jest, w odróżnieniu od wielu czynników ryzyka, kwestią zależną od indywidualnego wysiłku chorych. Niezbędne są działania na poziomie populacyjnym zmierzające do ograniczenia zanieczyszczenia powietrza prowadzone w ramach polityki gospodarczej, programów ochrony środowiska i publicznych programów ochrony zdrowia.

Opracowane na podstawie: Journal of the American College of Cardiology / 23 listopada 2010
Marek Kowrach