Trwałość redukcji śmiertelności po zakończeniu randomizowanej fazy badań klinicznych nad lekami przeciwnadciśnieniowymi

William J. Kostis i wsp – Persistence of Mortality Reduction After the End of Randomized Therapy in Clinical Trials of Blood Pressure-Lowering Medications LINK: Hypertension. 2010;56:1060

Na łamach Hypertension ukazała się metaanaliza 18 badań poświęconych zastosowaniu leków przeciwnadciśnieniowych u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym, zawałem serca i dysfunkcją skurczową lewej komory. Celem pracy była ocena trwałości efektu redukcji śmiertelności po zakończeniu badań i zaleceniu przyjmowania badanego leku wszystkim chorym, a więc również pacjentom z grupy kontrolnej.

Metaanalizą objęto 132 854 pacjentów. W grupie tej zanotowano 11 988 zgonów. Śmiertelność była istotnie mniejsza w grupach chorych od początku przyjmujących lek, zarówno w pierwszej jak i w drugiej fazie badania.

Podczas pierwszej (randomizowanej) fazy badania, spośród pacjentów przydzielonych do grupy aktywnego leczenia rzeczywiście przyjmowało leki 80%. W grupie kontrolnej przyjmowało leki16%. Okazało się, że śmiertelność była istotnie niższa w grupie chorych randomizowanych do aktywnego leczenia (iloraz szans: 0.84 [95% CI: 0.79 do 0.90]; P<0.0001). Co istotne, efekt ten był niezależny od wskazania do przyjmowania leku (nadciśnienia tętniczego,  dysfunkcji lewej komory/niewydolności serca,  zawału serca) i od grupy stosowanych leków (ACE-I, β-blokerów, diuretyków).

Podobnie, w drugiej (otwartej) fazie badania, w której wszystkim zalecono przyjmowanie leku śmiertelność była istotnie niższa w grupie chorych zrandomizowanych do aktywnego leczenia w pierwszej fazie (0.85 [0.79 do 0.91]; P<0.0001). Spadek ten był również niezależny od wskazania i  od grupy leków Co ważne, w drugiej fazie badania odsetek osób rzeczywiście przyjmujących lek był podobny w grupie chorych pierwotnie przydzielonych do przyjmowania leku jak i w grupie kontrolnej (odpowiednio 59% i 43%).

W podsumowaniu autorzy podkreślają, że zmniejszenie śmiertelności przy stosowaniu leków hipertensyjnych utrzymuje się po zakończeniu randomizowanej fazy badania. Prawdopodobną tego przyczyną jest prewencja zdarzeń nie zakończonych zgonem jak udaru mózgu i zawału serca oraz redukcja rozmiaru zawału i hamowanie remodelingu lewej komory. Korzyści mogą również wynikać z prewencji lub regresji morfologicznych i czynnościowych zmian spowodowanych nadciśnieniem jak miażdżyca, przerost mięśnia lewej komory, pogrubienie kompleksu intima-media tętnicy szyjnej i stabilizacja blaszek miażdżycowych w naczyniach wieńcowych.

Wyniki pracy mają zatem istotne znaczenie kliniczne. Dowodzą bowiem, że wcześniejsze rozpoczęcie leczenia nadciśnienia tętniczego, dysfunkcji lewej komory i choroby wieńcowej może poprawić odległe wyniki leczenia chorych, w tym istotnie zmniejszyć śmiertelność.

Opracowane na podstawie: Hypertension / Grudzień 2010
Justyna Rybicka