Więcej niż tylko wartość p – stan zdrowia jako miernik skuteczności leczenia na przykładzie choroby niedokrwiennej serca

Eldrin F. Lewis – Beyond the P Value. The Quest for Improving Health Status in Patients With Ischemic Heart Disease LINK: Circulation 2010;122:1664 (dostepny pełen tekst)

Choroba niedokrwienna serca (ChNS) występuje u  17,6 mln pacjentów (tj. ok. 7,9% ogólnej populacji dorosłych) w Stanach Zjednoczonych i wiąże się ze zwiększoną śmiertelnością, zwiększoną częstością hospitalizacji oraz rocznymi kosztami szacowanymi na 177 mld USD. U wielu pacjentów z ChNS chorobą współistniejącą jest cukrzyca. Celem terapii ChNS jest zmniejszenie śmiertelności oraz częstości zdarzeń sercowo-naczyniowych niezakończonych zgonem. Ogólna śmiertelność z powodu ChNS w USA znacząco spadła (w latach 1996-2006 o dodatkowe 36%). Ponieważ coraz większa liczba chorych z ChNS żyje, dodatkowym ważnym celem terapii stała się poprawa jakości życia lub bardziej ogólnie stanu zdrowia.

Stan zdrowia (Health status) jest pojęciem, które opisuje wpływ choroby na różne aspekty codziennego życia chorych, związane z obciążeniem objawami, ograniczeniem funkcjonowania i jakością życia.  Stan zdowia oparty jest na ocenie samego pacjenta.

W badaniu BARI 2D (Bypass Angioplasty Revascularization Investigation 2 Diabetes) autorzy badali wpływ na stan zdrowia powszechnie stosowanych metod leczenia ChNS u chorych z cukrzycą typu 2.  U pacjentów wykonywano  wczesną rewaskularyzację (pomostowanie aortalno-wieńcowe lub przezskórną angioplastykę wieńcową) wraz z intensywnym leczeniem farmakologicznym lub prowadzono jedynie intensywną farmakoterapię  Stan zdrowia oceniany był przy pomocy wskaźnika stanu aktywności Duke (Duke Activity Status Index) oraz zmodyfikowanej skali RAND.

W pierwszym roku badania zanotowano istotną statystycznie poprawę w skali Duke u pacjentów poddanych wczesnej rewaskularyzacji w porównaniu z grupą leczoną zachowawczo; różnica ta utrzymywała się do czwartego roku obserwacji.

Choć istotność statystyczna wyników badania BARI D2 jest ewidentna, ich znaczenie kliniczne jest, zdaniem autora komentarza, trudne do interpretacji. Przyszłe badania powinny skupić się na rozwoju strategii rutynowego pomiaru stanu zdrowia w praktyce klinicznej w celu identyfikacji pacjentów, którzy mogą skorzystać z bardziej agresywnych metod postępowania. W dobrze zaprojektowanych badaniach klinicznych oceniających skuteczność interwencji (takich jak BARI D2) jakość życia i inne miary stanu zdrowia powinny stanowić główny punkt końcowy badania. Dodatkowo należy rozwijać niefarmakologiczne metody poprawy stanu zdrowia i strategie leczenia.

Opracowane na podstawie: Circulation / 26 października 2010
Ewa Kowalik