Skuteczność i bezpieczeństwo wysokich dawek statyn – wyniki analizy Cholesterol Treatment Trialists’ (CTT) Collaboration

Cholesterol Treatment Trialists’ (CTT) Collaboration – Efficacy and safety of more intensive lowering of LDL cholesterol: a meta-analysis of data from 170000 participants in 26 randomised trials LINK: Lancet 2010;376:1670

Standardowe dawki statyn (np. 20-40 mg simwastatyny) obniżają poziom cholesterolu LDL o około jedną trzecią. Wyższe dawki leków (np. 40-80 mg atorwastatyny) i nowsze, silniejsze statyny (np. 10-20 mg rosuwastatyny) mogą obniżyć poziom LDL o połowę. Chociaż standardowe i intensywne leczenie statynami porównywano w wielu badaniach, tylko w dwóch (PROVE IT–TIMI 22, TNT) uzyskano istotną statystycznie redukcję w częstości występowania pierwotnych punktów końcowych w grupach leczonych wysokimi dawkami leków. Jednoznacznych korzyści nie zaobserwowano również w najnowszych próbach z udziałem chorych z niewydolnością nerek i przewlekłą niewydolnością serca.

Zainteresowanie musi więc budzić prezentowana na łamach The Lancet publikacja zespołu Cholesterol Treatment Trialists’ (CTT) Collaboration, który dokonał analizy indywidualnych danych pochodzących z badań statynowych, oceniając  nie tylko potencjalne korzyści płynące z bardziej intensywnej terapii hipolipemizującej, ale także potencjalne ryzyko związane z obniżaniem cholesterolu do bardzo niskich wartości. W meta-analizie  uwzględniono 5 prób klinicznych porównujących intensywne vs standardowe leczenie statynami (39 612 uczestników) oraz 21 prób klinicznych porównujących leczenie statynami z grupą kontrolną (129 526 uczestników).

W próbach porównujących intensywne vs mniej intensywne leczenie statynami odnotowano istotne statystycznie 15% (95% CI 11–18; p<0,0001) obniżenie liczby poważnych incydentów sercowo-naczyniowych w grupie leczonej intensywnie, w tym 13% (95% CI 7–19; p<0,0001) redukcję zgonów i nie zakończonych zgonem zawałów serca oraz 16% (95% CI 5–26; p=0,005) redukcję liczby udarów.

Spadek liczby niekorzystnych incydentów sercowo-naczyniowych w przeliczeniu na redukcję poziomu cholesterolu LDL o 1,0 mmol/L okazał się podobny niezależnie od tego, czy porównywano grupy leczone statynami bardziej i mniej intensywnie czy też grupę leczoną statynami z grupą kontrolną. Łącznie w 26 próbach śmiertelność całkowita zmniejszała się o 10% w przeliczeniu na spadek poziomu cholesterolu LDL o 1,0 mmol/L (RR 0,90; 95% CI 0,87–0,93; p<0,0001), przede wszystkim w związku ze zmniejszeniem liczby zgonów wieńcowych.

Nawet u osób z niskimi poziomami cholesterolu LDL nie zaobserwowano niekorzystnego wpływu intensywnego leczenia na zgony nowotworowe i inne zgony nie naczyniowe (RR 0,97; 95% CI 0,92–1,03; p=0,3), a także na występowanie nowotworów (RR 1,00; 95% CI 0,96–1,04; p=0,9).

Można zatem z dużą dozą pewności stwierdzić, że bardziej intensywne obniżanie poziomu cholesterolu LDL pozwala bezpiecznie zmniejszać liczbę zawałów serca i udarów niedokrwiennych, redukując ich liczbę o około jedną piątą w przeliczeniu na każdy 1,0 mmol/L spadku poziomu cholesterolu LDL.

Opracowane na podstawie: Lancet / 13 listopada 2010
Magdalena Lipczyńska