EPO w świeżym zawale serca? Komentarz do wyników badania HEBE III

Piotr Ponikowski, Ewa A. Jankowska – EPO’s rescue mission in acute myocardial infarction: still more hopes than evidence LINK: Eur Heart J 2010;31:2577

Na łamach European Heart Journal opublikowano komentarz Piotra Ponikowskiego i Ewy Jankowskiej do wyników badania HEBE III, poświęconego zastosowaniu erytropoetyny (EPO) w świeżym zawale serca. Wyniki badań doświadczalnych dowodzą, że EPO wywiera silny ochrony wpływ na układ sercowo-naczyniowy, co czyni z niej obiecujący lek w świeżym zawale serca.

Mięsień sercowy może miejscowo wytwarzać EPO a receptory dla EPO (EPOR) zlokalizowane są w różnych liniach komórkowych układu sercowo-naczyniowego. Połączenie EPO z EPOR powoduje aktywację szlaków sygnałowych hamujących apoptozę i stymulujących wzrost różnych typów komórek. EPO ma także działanie przeciwzapalne.

W najnowszym badaniu wykazano, że EPO zwiększa także ekspresję syntazy tlenku azotu (NOS) i biodostępność NO, wywierając między innymi działanie antyarytmiczne. Coraz więcej danych wskazuje na ochronny wpływ EPO na serce w doświadczalnych modelach  niedokrwienia-reperfuzji. Problemem o kluczowym znaczeniu dla możliwości rutynowego stosowania EPO jest oddzielenie jego działań hematopoetycznych od nie-hematopoetycznych.

Szczęśliwie korzystne reakcje układu sercowo-naczyniowego na podanie EPO można zaobserwować po podaniu pojedynczej dawki leku, przed wystąpieniem jakichkolwiek zmian w układzie czerwonokrwinkowym. Niskie dawki EPO podawane szczurom z niewydolnością serca nie wpływały na hematokryt, poprawiając czynność serca i indukując neowaskularyzację. Aktywności erytropoetycznej pozbawiona jest zmodyfikowana EPO (karbamylowana EPO; CEPO).

Danych klinicznych dotyczących możliwości zastosowania EPO w ostrym zawale serca jest jednak bardzo niewiele. Tym bardziej interesujące są komentowane wyniki badania HEBE III – prospektywnej, randomizowanej, wieloośrodkowej próby z udziałem 529 chorych po zakończonej powodzeniem pierwotnej PCI z powodu zawału serca z uniesieniem ST.

W prezentowanym badaniu podawano bolus 60 000 IU i.v. EPO (epoetyna alfa) bezpośrednio po PCI. Po 6 tygodniach obserwacji nie wykazano poprawy frakcji wyrzutowej lewej komory (LVEF) (podstawowy punkt końcowy) (LVEF: 53% w grupie EPO vs. 52% w grupie kontrolnej), zaobserwowano jednak trend w kierunku mniejszych enzymatycznych rozmiarów martwicy, odnotowano także mniej incydentów sercowo-naczyniowych (zgonów, re-PCI, udarów i niewydolności serca). Co szczególnie ważne EPO była dobrze tolerowana i nie obserwowano zmian poziomów hemoglobiny.

Łącznie, zdaniem autorów komentarza, wyniki HEBE III można oceniać jako umiarkowanie obiecujące – choć EPO nie poprawiło jednoznacznie LVEF (która, zdaniem komentatorów, może być w tym przypadku zbyt mało precyzyjnym wskaźnikiem  poprawy funkcji mięśnia sercowego pod wpływem leczenia) to jednak, w świetle poprawy innych punktów końcowych, zasługuje na dalsze badania w świeżym zawale serca.

Opracowane na podstawie: European Heart Journal / Listopad 2010
Magdalena Lipczyńska