Zmiany częstości rytmu serca a śmiertelność całkowita i sercowo-naczyniowa – wyniki analizy danych badania LIFE

Peter M. Okin i wsp – All-cause and cardiovascular mortality in relation to changing heart rate during treatment of hypertensive patients with electrocardiographic left ventricular hypertrophyrn LINK: Eur Heart J 2010;31:2271 (dostępny pełen tekst)

Ocena spoczynkowej częstości rytmu serca (HR) stanowi element rutynowej oceny klinicznej. Przyspieszoną HR uznaje się w wielu populacjach za prosty marker ryzyka i jednocześnie za potencjalny cel leczenia. W wielu badaniach populacyjnych podwyższona spoczynkowa HR  w trakcie badania wyjściowego związana była z wyższą śmiertelnością sercowo-naczyniową i całkowitą u pacjentów z chorobą wieńcową.

Podobną zależność odnotowano także w części  (choć nie wszystkich) badań poświęconych chorym z nadciśnieniem tętniczym. Ponieważ HR może zmieniać się w czasie wraz ze zmianami stanu klinicznego i leczeniem, wartość predykcyjna pojedynczego pomiaru HR dla przewidywania zdarzeń może być mniej dokładna od wartości seryjnych pomiarów HR . Problem ten analizowano jednak w niewielkiej liczbie badań, a zależność pomiędzy zmianami HR w trakcie leczenia a śmiertelnością całkowitą i sercowo-naczyniową u chorych z nadciśnieniem nie została dotąd zbadana.

Na łamach European Heart Journal przedstawiono zatem wyniki wpływu zmian HR na rokowanie w populacji uczestników badania LIFE. W analizie wzięto pod uwagę dane 9190 chorych leczonych losartanem lub atenololem, u których co roku wykonywano badanie EKG. W czasie obserwacji trwającej średnio 4.8+0.9 roku zmarło 814 chorych (8.9%), w tym 438 (4.8%) z przyczyn sercowo-naczyniowych.

W jednoczynnikowej analizie Coxa,  wyższa wartość HR o każde 10 uderzeń/minutę w zapisach EKG zarejestrowanych w trakcie leczenia wiązała się ze zwiększeniem ryzyka zgonu sercowo-naczyniowego o 25% [95% przedział ufności (CI): 14–32%] oraz o 27% wyższym ryzykiem zgonu z wszystkich przyczyn (95% CI: 21–34%). Alternatywnie, HR wzrastająca do lub utrzymująca się na poziomie ≥84 uderzeń/minutę  wiązała się z o 89% wyższym ryzykiem zgonu sercowo-naczyniowego (95% CI: 49–141%) oraz o 97% wyższym ryzykiem zgonu z wszystkich przyczyn (95% CI: 65–135%).

Rokownicze znaczenie wzrostu HR zostało zachowane  po uwzględnieniu w analizach wieloczynnikowych klasycznych czynników ryzyka, a także m.in. czasu trwania zespołu QRS oraz cech przerostu lewej komory serca: wzrost HR o każde 10 uderzeń/minutę w wiązał się ze wzrostem korygowanego ryzyka zgonu sercowo-naczyniowego o  16% (95% CI: 6–27%) oraz zgonu z wszystkich przyczyn o 25% (95% CI: 17–33%). HR wzrastająca lub utrzymująca się na poziomie ≥84 uderzeń/minutę wiązała się z o 55% wyższym ryzykiem zgonu sercowo-naczyniowego (95% CI: 16–105%)  oraz o 79% wyższym ryzykiem zgonu z wszystkich przyczyn (95% CI: 46–121%).

Uzyskane wyniki sugerują, że seryjna ocena HR może dostarczać dodatkowych informacji na temat ryzyka zgonu chorych z nadciśnieniem tętniczym i cechami przerostu lewej komory serca w zapisie EKG . Utrzymywanie się podwyższonych wartości HR lub przyspieszenie HR w trakcie leczenia przeciwnadciśnieniowego wymaga zatem podjęcia wysiłku diagnostycznego i poszukiwania przyczyn tachykardii, stanowiących istotne zagrożenie w tej populacji chorych.

Opracowane na podstawie: European Heart Journal / Wrzesień 2010
Magdalena Lipczyńska