Etiopatogeneza depresji z perspektywy całego życia

I. Colman i A. Ataullahjan – Life course perspectives on the epidemiology of depression LINK: Can J Psychiatry 2010;55:622 (dostępny pełen tekst)

W artykule przeglądowym na łamach Canadian Journal of Psychiatry omówiono znaczenie poszczególnych faz życia dla rozwoju depresji. Jego autorzy podkreślają, iż  zasadne jest np. cofanie się do okresu życia płodowego i poszukiwanie powiązania między stresem jakiego doświadcza ciężarna, a kształtującą się u płodu neurobiologią funkcjonowania ośrodkowego układu nerwowego.

W procesie określanym jako programowanie płodowe aktywacja układu współczulnego i osi podwzgórze-przysadka-nadnercza u matki może predysponować do kształtowania się reakcji depresyjnych u dziecka. Dzieci kobiet doświadczających w ciąży długiego stresu charakteryzuje mniejsza urodzeniowa masa ciała, wyższe poziomy kortyzolu w późniejszym życiu i podatność na rozwój zaburzeń depresyjnych już od dzieciństwa.

Jeżeli w badaniach prześledzić wpływ sytuacji stresowych na rozwój depresji, to okaże się, że obarczone negatywnymi emocjami sytuacje, które przytrafiły się w dzieciństwie: śmierć rodzica, rozwód, wykorzystywanie seksualne, w późniejszym etapie życia przyczynią się do rozwoju depresji w odpowiedzi na aktualne zdarzenia związane z niepokojem, cierpieniem, lękiem.

Z punktu widzenia ryzyka rozwoju zaburzeń nastroju ważna jest również postawa poznawcza, która wykształca się w ciągu życia. To samo zdarzenie stresowe odbierane jest więc negatywnie lub może być wykorzystywane do pozytywnego przewartościowania, w zależności od wykształconego schematu poznawczego.

Depresji nie można więc uważać za zdarzenie jednostkowe. Jej ryzyko i sposób występowania kształtuje się przez doświadczenia i reakcje zebrane od momentu życia płodowego do momentu, w którym wystąpiła. Nie odbywa się to bez wpływów ściśle biologicznych. Etiopatogeneza depresji nie jest więc prostą pochodną pojedynczych zdarzeń i procesów biochemicznych, ale kształtuje się na przestrzeni całego życia pacjenta.

Opracowane na podstawie: Canadian Journal of Psychiatry / Październik 2010
Marek Kowrach