Suplementacja witamin – czy korzyści przewyższają ryzyko?

Jeffrey A. Tice – The vital amines. Too much of a good thing? LINK: Arch Intern Med 2010;170:1631

W Archives of Internal Medicine warto zwrócić uwagę na krótki artykuł przeglądowy poświęcony suplementacji witamin. Czasy, w których podstawowym wskazaniem do podawania witamin było leczenie lub zapobieganie ich niedoborom, są przeszłością. Stosowanie suplementów diety jest zjawiskiem integralnie związanym ze współczesnym stylem życia. Korzysta z nich na co dzień ponad połowa Amerykanów, o niemal 30% więcej niż 3 dekady wcześniej. Co ciekawe, w tej grupie dominują osoby względnie zdrowe, aktywne, o prawidłowej masie ciała, niepalące i lepiej wykształcone.

U podłoża popularności witamin leży przede wszystkim skuteczność kampanii medialnych, a w mniejszym stopniu przekonujące dowody badawcze. Pierwsza fala entuzjazmu wokół suplementów diety pojawiła się wraz z przekonaniem o dobroczynnym działaniu antyoksydantów, którym przypisywano zdolności do spowalniania procesu starzenia się, wzmacniania układu immunologicznego oraz zapobiegania nowotworom i chorobom serca.

Pierwsze, zachęcające wyniki badań obserwacyjnych nie zyskały jednak potwierdzenia w dobrze zaprojektowanych pracach z randomizacją. Co więcej, meta-analiza tych ostatnich wykazała np. szkodliwość beta-karotenu, który zwiększał ryzyko raka płuc i antyoksydantów, które podawane w nadmiarze zwiększały śmiertelność.

W analogiczny sposób rozwiały się nadzieje na skuteczną prewencję chorób układu krążenia przy użyciu witamin B12 i kwasu foliowego. Entuzjazm bijący z badań obserwacyjnych przygasiły wyniki meta-analizy Clarke’a i wsp, opublikowanej w tym samym numerze Archives. Potwierdziły one wprawdzie  korzystny wpływ obu suplementów na stężenie homocysteiny (redukcja o 25%), ale nie wykazały zmniejszenia ryzyka incydentów naczyniowych związanych z ich stosowaniem.

Podsumowując te i inne dowody: rutynowe stosowanie witamin nie jest gwarancją zdrowia; a niekiedy może je nawet skutecznie popsuć.

Opracowane na podstawie: Jama Internal Medicine / 11 października 2010
Krzysztof Kurek