Czas na populacyjne strategie prewencji cukrzycy – przykład z Finlandii

T. Saaristo i wsp – Lifestyle intervention for prevention of type 2 diabetes in primary health care. One year follow-up of the Finnish National Diabetes Prevention Program (FIN-D2D) LINK: Diabetes Care 2010;33:2146

W ostatnich latach szeroko dyskutowano wyniki badań poświęconych prewencji cukrzycy typu 2. Finnish Diabetes Prevention Study (DPS) i  American Diabetes Prevention Program (DPP) potwierdziły, że intensywna modyfikacja stylu życia oparta o redukcję masy ciała i zwiększenie aktywności fizycznej u osób z upośledzoną tolerancją glukozy zmniejsza ryzyko wystąpienia cukrzycy w okresie kilkuletniej obserwacji o 58%.

Na łamach Diabetes Care przedstawiono wyniki wdrożenia doświadczeń ze wspomnianych dwóch badań na poziomie populacyjnym w Finlandii. Posługując się kwestionariuszami ryzyka (FINDRISK), badaniom skriningowym poddano 200 000 osób. Oprócz osób z wysoką punktacją FINDRISK do grupy podwyższonego ryzyka cukrzycy zaliczono także osoby z już rozpoznaną upośledzoną tolerancją glukozy, nieprawidłową glikemią na czczo, cukrzycą ciążową lub rozpoznaną chorobą niedokrwienną serca. W ten sposób do dalszej interwencji wybrano 10149 osób, a u znacznej części z nich wykonano test doustnego obciążenia glukozą. Ostatecznie w programie populacyjnej prewencji cukrzycy (FIN-D2D) przeanalizowano dane 2798 osób z wysokim ryzykiem cukrzycy typu 2, w wieku średnio 56 lat.

Interwencja edukacyjna przeprowadzona kilkukrotnie indywidualnie lub grupowo miała na celu redukcję masy ciała, modyfikację diety i zwiększenie aktywności fizycznej.  Po roku średnia redukcja masy ciała wynosiła 1,3 kg u mężczyzn i 1,1 kg u kobiet.  Częstość świeżo rozpoznanej cukrzycy w tym czasie u osób z wyjściowo prawidłową tolerancją glukozy wyniosła 2% i 1,2% odpowiednio u mężczyzn i kobiet, u osób wyjściowo z nieprawidłową glikemią na czczo 13,5% i 7,4% dla mężczyzn i kobiet i podobnie dla nieprawidłowej tolerancji glukozy odpowiednio 16,1% i 11,3%.

Wśród osób, które osiągnęły ponad 5% redukcję masy ciała względne ryzyko cukrzycy zmalało o 69%, a wśród tych, u których redukcja masy ciała mieściła się w zakresie 2,5-4,9%, redukcja ryzyka cukrzycy wyniosła 29%. Jednocześnie u tych osób stwierdzono zmniejszenie stężeń trójglicerydów, cholesterolu całkowitego, cholesterolu LDL i wzrost stężenia cholesterolu HDL.

Wnioski z badania są zatem bardzo optymistyczne – umiarkowana redukcja masy ciała, w krótkim okresie obserwacji przynosi znaczne zmniejszenie ryzyka rozwoju cukrzycy typu 2, a co ważniejsze możliwe jest to do uzyskania w ramach powszechnego programu prewencji cukrzycy.

Opracowane na podstawie: Diabetes Care / Październik 2010
Marek Kowrach