Iwabradyna a rokowanie w przewlekłej niewydolności serca – wyniki badania SHIFT

Karl Swedberg i wsp – Ivabradine and outcomes in chronic heart failure (SHIFT): a randomised placebo-controlled study LINK: Lancet 2010;376:875

Przyspieszona częstość rytmu serca stanowi czynnik ryzyka sercowo-naczyniowego. Wykazano, że  u pacjentów z chorobą wieńcową i dysfunkcją lewej komory częstość rytmu serca powyżej 70 uderzeń/minutę wiązała się z 34% wzrostem ryzyka zgonu sercowo-naczyniowego i 53% wzrostem ryzyka hospitalizacji z powodu niewydolności serca.  Częstość rytmu serca stanowi również czynnik ryzyka u chorych z niewydolnością serca, przy czym pomimo leczenia β-blokerami u większości z nich jest ona przyspieszona.

Iwabradyna to swoisty inhibitor prądu If w węźle zatokowo-przedsionkowym, w stężeniach terapeutycznych nie wpływający na inne kanały jonowe w układzie sercowo-naczyniowym. W odróżnieniu od β-blokerów lek nie wpływa na kurczliwość mięśnia sercowego i przewodzenie wewnątrzsercowe.

Celem badania Systolic Heart failure treatment with the If inhibitor ivabradine Trial (SHIFT) była ocena wpływu iwabradyny, jako dopełnienia leczenia rekomendowanego w obowiązujących zaleceniach, na incydenty sercowo-naczyniowe oraz jakość życia chorych z przewlekłą skurczową niewydolnością serca, z frakcją wyrzutową lewej komory nie przekraczającą 35%, rytmem zatokowym co najmniej 70 uderzeń na minutę. W randomizowanej, kontrolowanej, podwójnie ślepej próbie chorzy otrzymywali iwabradynę w dawce do 7,5 mg dwa razy dziennie lub odpowiednie placebo. Podstawowy punkt końcowy stanowiły zgony sercowo-naczyniowe oraz hospitalizacje z powodu progresji niewydolności serca.

Do badania włączono  6558 chorych (3268 iwabradyna, 3290 placebo). Do analizy zgodnej z zasadą intencji leczenia dostępne były dane 3241 chorych w grupie iwabradyny i 3264 w grupie placebo. Mediana czasu obserwacji wyniosła 22.9 miesiąca. Podstawowy punkt końcowy wystąpił u 793 (24%) chorych w grupie iwabradyny i 937 (29%) otrzymujących placebo (HR 0.82, 95% CI 0.75–0.90, p<0.0001). Za korzystne działanie leku odpowiadały przede wszystkim ograniczenie hospitalizacji z powodu progresji niewydolności serca (672 [21%] placebo vs 514 [16%] iwabradyna; HR 0.74, 0.66–0.83; p<0.0001) oraz zmniejszenie liczby zgonów z powodu niewydolności serca (151 [5%] vs 113 [3%]; HR 0.74, 0.58–0.94, p=0.014).

Co istotne, liczba zdarzeń niepożądanych była porównywalna w grupie iwabradyny (3388) i placebo (3847; p=0.025). Objawową bradykardię miało 150 (5%) chorych leczonych iwabradyną i 32 (1%) otrzymujących placebo (p<0.0001). Zaburzenia widzenia (fosfeny) wystąpiły u 89 (3%) chorych leczonych iwabradyną i  17 (1%) leczonych placebo (p<0.0001). Warto podkreślić, że ze względu na przeciwwskazania lub złą tolerancję wyjściowo zaledwie 49% chorych otrzymywała co najmniej 50% zalecanej dawki β-blokera.

A zatem, jak podkreślają autorzy, wyniki wskazują na skuteczność iwabradyny w codziennej  praktyce klinicznej u chorych z niewydolnością serca i częstością rytmu serca przekraczającą 70 uderzeń na minutę, szczególnie u tych, którzy nie tolerują maksymalnych dawek β-blokera. Rezultaty pracy potwierdzają również istotny udział częstości rytmu serca w patofizjologii niewydolności serca.

Opracowane na podstawie: Lancet /
Magdalena Lipczyńska