Kontrowersje wokół przesiewowych badań mammograficznych

Kerianne H. Quanstrum i wsp – Lessons from the Mammography Wars LINK: N Engl J Med 2010;363:1076 (dostępny pełen tekst)

Na łamach The New England Journal of Medicine ukazał się artykuł na temat kontrowersji dotyczących  rekomendacji przesiewowych badań mammograficznych. Od 2002 roku zalecenia przewidywały coroczną mammografię u kobiet od 40 roku życia. W 2009 roku pojawił się jednak projekt rządowy, aby badania rozpoczynać u kobiet od 50 roku życia i przeprowadzać je co dwa lata, a u pacjentek w wieku 40 – 49 lat decyzję podejmować indywidualnie, w zależności od preferencji i ewentualnych czynników ryzyka. Uzasadniano to redukcją szkodliwości mammografii o połowę przy utrzymaniu większości korzyści corocznego skriningu. Propozycja ta spotkała się z dużym sprzeciwem ze strony radiologów.

Mammografia, jak każda procedura medyczna, ma pewne ograniczenia. U kobiet w wieku 40 – 49 lat odsetek wyników fałszywie dodatnich jest wysoki, a spodziewane korzyści stosunkowo niewielkie – należy przebadać ponad 1900 kobiet, żeby zapobiec jednemu zgonowi z powodu raka piersi w ciągu jedenastu lat obserwacji. Natomiast u kobiet w wieku 60 – 69 lat trzeba przebadać mniej niż 400 kobiet, żeby zapobiec jednemu zgonowi z powodu raka piersi podczas trzynastoletniej obserwacji, przy mniejszym odsetku wyników fałszywie dodatnich.

Widać więc, że wraz ze wzrostem ryzyka raka piersi, korzyści z mammografii wzrastają.  Zdaniem autorów artykułu, powinny zostać wyznaczone dwa progi wiekowe: jeden, powyżej którego korzyści zdecydowanie przewyższają ryzyko i drugi, poniżej którego wyraźnie przeważa wysokie ryzyko. „Szara strefa”, leżąca między tymi obszarami, powinna być miejscem na indywidualne podejmowanie decyzji przez lekarzy, dostosowane do preferencji pacjentki.  Tym samym przychylają się oni do raczej do nowej propozycji.  Nie trzeba powtarzać prawdy oczywistej, że lekarze jako grupa zawodowa pełnią ważną rolę w poprawie systemu opieki zdrowotnej i powinni pracować nad tym, aby wytyczne opierały się na rzetelnych, obiektywnie zbadanych dowodach.

Opracowane na podstawie: NEJM / 9 wrzesnia 2010
Magdalena Piątkowska