Zaburzenia snu w depresji i przydatność kliniczna polisomnografii

Lauren D Sculthorpe i Alan B Douglass – Sleep Pathologies in Depression and the Clinical Utility of Polysomnography LINK: Can J Psychiatry 2010;55:413 (dostępny pełen tekst)

Na łamach The Canadian Journal of Psychiatry ukazał się artykuł przeglądowy poświęcony zaburzeniom snu w przebiegu depresji i związanej z tym diagnostycznej roli polisomnografii. Od dawna wiadomo, że nieprawidłowy sen towarzyszy wielu schorzeniom psychiatrycznym i jest szczególnie charakterystyczny dla  zaburzeń afektywnych. Najlepszym dowodem silnej zależności pomiędzy snem a regulacją nastroju jest wysoka skuteczność deprywacji snu w zmniejszeniu nasilenia depresji.

Wydaje się, że zaburzenia snu towarzyszące depresji mają to samo podłoże neuropatologiczne co związane z nią zaburzenia nastroju i zaburzenia poznawcze. Ostatnie doniesienia zwracają uwagę na potrzebę ustalenia szczególnych podtypów depresji zależnych od biologicznych uwarunkowań oraz odpowiedniego do podtypu leczenia i rokowania. Wyodrębniono do tej pory dwa takie podtypy: melancholiczny i atypowy. Z patofizjologicznego punktu widzenia są one następstwem niedoboru neurotrofin oraz zaburzeń równowagi układu monoamin, cholinergicznego i podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowego (HPA). Rodzaj opisanych zaburzeń zależy od podtypu depresji.

I tak depresja melancholiczna wiąże się z wysoką aktywnością układu HPA, noradrenaliny i jądra migdałowatego. Towarzyszy jej ponadto dysfunkcja receptora 5-HT1A. Natomiast depresja  atypowa jest związana z redukcją aktywności osi HPA, noradrenaliny i serotoniny.

Co ważne z punktu widzenia diagnostyki, depresja melancholiczna i atypowa różnią się schematem snu. W podtypie melancholicznym jest to schemat typowy dla depresji: niska wydajność snu, niedobór fazy NREM i wydłużenie fazy REM. W depresji atypowej natomiast schemat jest odmienny: zmniejszenie liczby fal delta w fazie NREM, wydłużenie całkowitego czasu snu, nocna bezsenność, częste drzemki i nadmierna senność w ciągu dnia.

Opisane różnice w schematach snu depresji melancholicznej i atypowej pozwalają na wykorzystanie w diagnostyce różnicowej tych stanów nocnej polisomnografii. Autorzy artykułu podkreślają, że rutynowe wykorzystanie polisomnografii w ocenie pacjenta z zaburzeniami depresyjnymi przyniesie także dodatkowe korzyści ponieważ zminimalizuje ryzyko błędnej diagnozy. U chorych cierpiących z powodu pierwotnych zaburzeń snu, takich jak bezdech senny, mogą bowiem występować zaburzenia nastroju przypominające te typowe dla depresji.

Opracowane na podstawie: Canadian Journal of Psychiatry / lipiec 2010
Justyna Rybicka