Czas do rozpoczęcia PCI a śmiertelność chorych z zawałem serca

Christian Juhl Terkelsen i wsp – System Delay and Mortality Among Patients With STEMI Treated With Primary Percutaneous Coronary Intervention LINK: JAMA 2010;304:763

W powszechnym przekonaniu wcześniejsze rozpoczęcie leczenia reperfuzyjnego poprawia rokowanie chorych z zawałem serca. W przypadku przezskórej rewaskularyzacji większość badań skupiała się dotychczas na wpływie tzw. opóźnienia wewnątrzszpitalnego   (door-to-balloon time) na rokowanie. Czas ten odzwierciedla jednak tylko efektywność wewnątrzszpitalną. Istotniejsze znaczenie z punktu widzenia jakości opieki medycznej może mieć  czas od pierwszego kontaktu pacjenta z zawałem  ze służbami ratunkowymi do zabiegu angioplastyki, czyli tzw. opóźnienie związane z systemem opieki zdrowotnej (system delay).

Powyższe rozważania uzasadniają zainteresowanie jakie wzbudziła publikacja na łamach Journal of the American Medical Association badania, w którym oceniono zależność pomiędzy opóźnieniem interwencji a śmiertelnością  w dużej grupie chorych z zawałem serca z uniesieniem odcinka ST (STEMI). Jej autorzy przeanalizowali pochodzące z duńskich rejestrów  medycznych dane  6209 chorych poddanych zabiegom PCI w ciągu 12 godzin od początku objawów STEMI. Mediana czasu obserwacji wyniosła 3.4 roku.

W przypadku opóźnienia systemowego (czas od pierwszego kontaktu z systemem opieki zdrowotnej do rozpoczęcia PCI) do 60 minut (n=347) śmiertelność odległa wyniosła 15.4% (n=43); w przypadku opóźnienia 61 – 120 minut (n=2643) 23.3% (n=380); w przypadku opóźnienia 121 – 180 minut (n=2092) 28.1% (n=378); a w przypadku opóźnienia 181 – 360 minut (n=1127) aż 30.8% (n=275) (P0.001) – w tym ostatnim przypadku była zatem dwukrotnie wyższa niż w grupie chorych z najmniejszym opóźnieniem.

W analizie wieloczynnikowej, uwzględniającej inne predyktory śmiertelności, opóźnienie systemowe okazało się czynnikiem rokowniczym o niezależnym znaczeniu (z ilorazem hazardu 1.10 [95% CI , 1.04-1.16] dla opóźnienia o  1-godzinę). Podobne wyniki uzyskano dla jego składowych – tzn. systemowego opóźnienia dotarcia do szpitala (związanego z transportem i ewentualnym pobytem w szpitalu nie wykonującym PCI) i czasu od wejścia do szpitala wykonującego PCI do rozpoczęcia zabiegu (door-to-balloon). Nie ma zatem wątpliwości, im wyższe opóźnienie tym wyższa śmiertelność u chorych ze STEMI leczonych PCI.

Opracowane na podstawie: JAMA / 18 sierpnia 2010
Magdalena Lipczyńska