Znaczenie wysiłku fizycznego w prewencji chorób układu sercowo-naczyniowego

E.J. Shiroma i I-Min Lee – Physical activity and cardiovascular health. Lessons learned from epidemiological studies across age, gender, and race/ethnicity LINK: Circulation 2010;122;743 (dostępny pełen tekst)

Eric J. Shiroma i I-Min Lee na łamach Circulation podsumowują znaczenie wysiłku fizycznego w prewencji chorób układu krążenia. Pierwsze doniesienie na ten temat pochodzi z 1953 roku, kiedy wykazano, że śmiertelność z powodu choroby niedokrwiennej serca jest o połowę niższa u konduktorów  niż u kierowców autobusów w Londynie. Fakt ten powiązano z większą aktywnością fizyczną tych pierwszych (przemieszczanie się wzdłuż autobusu, wchodzenie ne piętro).

Pomimo powszechnego przekonania o pożytkach z aktywności fizycznej, odpowiednie federalne  standardy w USA opublikowano dopiero w 2008 roku (2008 Physical Activity Guidelines for Americans). Na podstawie dostępnych danych oszacowano, że w porównaniu z grupą najmniej aktywnych najbardziej aktywni fizycznie mogą liczyć na 30-35% redukcję ryzyka wystąpienia choroby niedokrwiennej serca (zawał mięśnia serca, zabiegi rewaskularyzacji, dusznica bolesna). Nowsze prace analizujące wpływ wysiłku fizycznego oceniły redukcję ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego (choroba niedokrwienna serca, choroby naczyniowo-mózgowe, zgon sercowo-naczyniowy) na około 40%.

Dane zebrane dla osób powyżej 65 roku życia, dla różnych ras i grup etnicznych również potwierdzają niezależny i korzystny wpływ aktywności fizycznej na choroby układu sercowo-naczyniowego. Jedynie analiza danych dla osób rasy czarnej nie potwierdza w pełni tych zależności, co wynika prawdopodobnie z faktu małej liczby badanych i nieprecyzyjnej oceny aktywności fizycznej.

Zależność między czasem trwania i intensywnością wysiłku fizycznego a wielkością redukcji chorób układu sercowo-naczyniowego wskazuje, że w dość szerokim zakresie słuszne jest twierdzenie: im więcej wysiłku fizycznego tym większa redukcja ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego. Licząc całkowitą aktywność fizyczną i porównując ją z tygodniowym wydatkiem energetycznym < 1000 kcal, potwierdzono, że w 6-letniej obserwacji 7000 mężczyzn w badaniu Harvard Alumni Ostudy wydatek energetyczny w zakresie 1000-2000 kcal/tydzień i powyżej 4000 kcal/tydzień kojarzył się ze zmniejszeniem ryzyka choroby niedokrwiennej serca o odpowiednio 20% i 38%.

Aktywność fizyczna przynosi również korzyści u osób z nadwagą i otyłością, chociaż nie znosi całkowicie ryzyka związanego z nieprawidłową masą ciała. Warto przy tym zaznaczyć, że zalecane obecnie 150 minut umiarkowanej lub 75 minut intensywnej aktywności aerobowej tygodniowo pozwala wprawdzie osiągnąć korzyści w prewencji chorób układu krążenia, ale nie są to wartości maksymalne – można ćwiczyć więcej.

Opracowane na podstawie: Circulation / 17 sierpnia 2010
Marek Kowrach