Leczenie przeciwdepresyjne nastolatków

John T. Walkup – Treatment of depressed adolescents LINK: Am J Psychiatry 2010;167:734

Komentarz zamieszczony na łamach American Journal of Psychiatry odnosi się do badania TORDIA (Treatment of Resistant Depression in Adolescence) i zamieszczonej w tym samym numerze pisma 24-miesięcznej obserwacji chorych uczestniczących w tym badaniu. Autor komentarza komplementuje autorów prac za ich wysiłek i cenny wkład w naświetlenie ważnego problemu klinicznego w czasach, które nie sprzyjają badaniom nad leczeniem przeciwdepresyjnym. Badanie trzeba było mianowicie przerwać, gdyż pojawiły się dane o związku pomiędzy leczeniem przeciwdepresyjnym ludzi młodych a tendencjami samobójczymi.

W porozumieniu z organizacjami regulacyjnymi i komisją etyczną badanie wznowiono, napotykając  na problemy z rekrutacją chorych, świadomych niedawnej złej prasy inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI). Wytrwale jednak autorzy dobrnęli do końca badania. 

W badaniu TORDIA wzięło udział 334 pacjentów z depresją w wieku 12-18 lat, leczonych uprzednio bezskutecznie SSRI. Pacjentów randomizowano do jednej z dwóch grup: (1) wyłącznie zmiana leczenia farmakologicznego na inny SSRI lub wenlafaksynę; (2) zmiana leczenia farmakologicznego podobna jak w grupie pierwszej oraz dodatkowo psychoterapia poznawczo-bwhawioralna. W obu grupach u 40% pacjentów udało się osiągnąć remisję po 24 tygodniach leczenia.

Mamy zatem obecnie do dyspozycji 3 badania kliniczne dotyczące leczenia depresji u nastolatków: wspomniane TORDIA, TADS (Treatment for Adolescents with Depression Study) i ADAPT (Adolescent Depression Antidepressant and Psychotherapy Trial. Jakie wnioski można wyciągnąć z tych badań?

Wydaje się, że leczenie przeciwdepresyjne w tej grupie pacjentów jest skuteczne u około 80% chorych. W grupie osób nie odpowiadających na pierwszy kurs leczenia, na drugi kurs (po zmianie preparatu) ma szanse odpowiedzieć 40% pierwotnie nieskutecznie leczonych pacjentów. Mniej wiadomo na temat znaczenia psychoterapii poznawczo-behawioralnej w leczeniu depresji u nastolatków. Prawdopodobnie ma ona znaczenie przy mniej wyrażonych objawach depresji, natomiast w cięższych przypadkach trudno oddzielić jej wpływ od wpływu leków.

Podsumowując, należy stwierdzić, że leczenie przeciwdepresyjne w grupie nastolatków charakteryzuje się dużą skutecznością i nie należy się go nadmiernie obawiać. W przypadku początkowego niepowodzenia terapii należy zmienić stosowane leczenie. Psychoterapia wspomagająca może być skuteczna, lecz trudno to jednoznacznie wykazać na podstawie przeprowadzonych jak dotąd badań. Najważniejsze jednak, by osoby nastoletnie z depresją trafiały do lekarza jak najszybciej. Tylko to zapewni właściwą diagnozę i umożliwi wdrożenie leczenia.

Opracowane na podstawie: American Journal of Psychiatry / lipiec 2010
Krzysztof Kukuła