Dylematy etyczne: czy leki przeciwpsychotyczne powinny być przepisywane osobom z otępieniem?

Adrian Treloar i wsp – Ethical dilemmas: should antipsychotics ever be prescribed for people with dementia? LINK: Br J Psy 2010;197:88

Otępienie jest nieodwracalnym schorzeniem prowadzącym do niepełnosprawności i zgonu. Częstość współwystępowania zarówno depresji jak i psychozy jest wysoka, a chorzy z otępieniem w miarę progresji choroby stają się niezdolni do artykułowania objawów tych schorzeń. Ok. 40% z nich ma iluzje, a 20% cierpi na halucynacje.

Z czasem dołączają się inne objawy i zmiany zachowania, takie jak: niepokój i pobudzenie, wokalizacja, wędrowanie, sprzeciwianie się pomocy przy ubieraniu i utrzymywaniu higieny osobistej, agresja słowna i fizyczna oraz inne nieprawidłowe zachowania, których intensywność i czas trwania są znacząco zmienne. Objawy te określane są jako zaburzenia zachowania i objawy psychologiczne otępienia (ang. BPSD – behavioral and psychological symptoms of dementia) i dotykają w różnym stopniu 50-80% chorych.

Stosowanie leków przeciwpsychotycznych w leczeniu zaburzeń zachowania i objawów psychologicznych w otępieniu budzi  kontrowersje. Leki przeciwpsychotyczne mogą szkodzić (skracać czas przeżycia) a wytyczne oparte na dowodach naukowych opowiadają się przeciwko ich podawaniu. Zdaniem autorów, stosowanie leków z tej grupy może być usprawiedliwione w modelu opieki paliatywnej, ponieważ powodują one zmniejszenie cierpienia u pacjentów z krótką oczekiwaną długością życia.

Autorzy artykułu stwierdzają, że nieetyczne jest zalecenie  stosowania leków przeciwpsychotycznych u wszystkich chorych z objawami otępienia z objawami psychologicznymi i zaburzeniami zachowania, ale równie nieetyczne pozostaje założenie, że nigdy nie ma wskazań do podania leków z tej grupy. Proponują następujące podejście do leczenia otępienia i cierpienia pacjentów:

Uleczalne fizyczne lub środowiskowe przyczyny cierpienia chorych powinny być usunięte  najlepiej jak to jest możliwe. Nieakceptowalne jest leczenie przy pomocy leków przeciwpsychotycznych objawów depresji lub fizycznego bólu, a także sedacja chorych, którzy cierpią z powodu niedostatecznej  opieki, a przez to wyciszanie ich i sprawianie, że będą lepiej  taką opiekę tolerować. W przypadku, kiedy nie stwierdzono żadnej usuwalnej przyczyny a objawy otępienia nie powodują cierpienia chorych, stosowanie leczenia farmakologicznego nie jest usprawiedliwione. Lekarze często znajdują się pod presją opiekunów i personelu, by pacjent dzięki leczeniu był bardziej posłuszny, nie powinni jednak temu ulegać.

Natomiast kiedy nie stwierdza się żadnej usuwalnej przyczyny, a chory wyraźnie cierpi, można rozważyć zastosowanie leku przeciwpsychotycznego. U takich chorych korzyści ze zmniejszenia cierpienia pomogą przeważać nad ryzykiem powikłań. Zasadnicze znaczenie ma szczera rozmowa z opiekującymi się krewnymi na temat korzyści i ryzyka stosowania leków przeciwpsychotycznych.

Opracowane na podstawie: British Journal of Psychiatry / sierpień 2010
Ewa Kowalik

Dodaj komentarz