Rak a cukrzyca – aktualny stan wiedzy

A. Renehan, U. Smith i M.S. Kirkman – Linking diabetes and cancer: a consensus on complexity LINK: Lancet 2010;375:2201

W Europie 55,4 miliona osób choruje na cukrzycę, a  na chorobę nowotworową  zapada  3,2 miliona osób rocznie. Tym większe zainteresowanie powinien budzić komentarz na łamach The Lancet, w którym Renehan, Smith i Kirkman podsumowują dotychczasową wiedzę na temat zależności między cukrzycą a nowotworami. Opierają się na raporcie uzgodnieniowym towarzystw naukowych pod auspicjami American Diabetes Association.

Zawarte w raporcie uzgodnienia dotyczą kilku problemów. Cukrzyca typu 2 kojarzy się ze zwiększonym ryzykiem występowania kilku nowotworów: nowotworu piersi okresu pomenopauzalnego (wzrost ryzyka o 16%), nowotworu jelita grubego (30%),  endometrium (110%), wątroby (150%), trzustki (82%), chłoniaków nieziarniczych (19%) i raka pęcherza moczowego (42%)   W przypadku raka prostaty cukrzyca typu 2 ma działanie „ochronne” i zmniejsza ryzyko zachorowania o 16%.

Co istotne cukrzyca typu 2 zwiększa nie tylko zapadalnośc ale także wskaźniki wczesnej i późnej śmiertelności nowotworowej. Do czynników odpowiedzialnych za to powiązanie należy wymienić: hiperinsulinemię, hiperglikemię, nadmiar tkanki tłuszczowej, subklinicznie nasilony proces zapalny oraz samo leczenie cukrzycy.

Ze względu na duże znaczenie praktyczne ostatni punkt wymaga wielu wyjaśnień i badań. Niektóre badania sugerują, że metformina może się zmniejszać ryzyko wystąpienia nowotworów, natomiast egzogennie podawana insulina może to ryzyko zwiększać.  Mechanizmy za pośrednictwem których leki hipoglikemizujące sprzyjają rozwojowi nowotworów nie zostały poznane, a koncepcja promocji nowotworów poprzez łączenie się insuliny z receptorami IGF-I  nie wydaje się mieć podstawowego znaczenia. Wyjaśnienie tej kwestii wymaga dalszych badań, podobnie jak ustalenie, czy w przypadku glarginy ryzyko jest większe niż przy innych insulinach.

Należy jednak podkreślić, że w chwili obecnej ryzyko nowotworu nie powinno być głównym czynnikiem decydującym o wyborze metody leczenia hipoglikemizującego. Należy pamiętać, że badania skrinigowe w kierunku chorób nowotworowych u chorych na cukrzycę powinny się odbywać na tych samych zasadach jak w populacji ogólnej.  Tymczasem, pomimo że chorzy na cukrzycę to grupa częściej kontaktująca się ze służbą zdrowia, badania przesiewowe w kierunku nowotworów wykonywane są u nich rzadziej!

Opracowane na podstawie: Lancet / 26 czerwca 2010
Marek Kowrach