Wysoki, bogaty i zdrowy?

J.Tuomilehto – Tall is beautiful and heart-healthy? LINK: Eur Heart J 2010;31:1674 (dostępny pełen tekst)

Pierwsze doniesienia o zależności pomiędzy  wzrostem a ryzykiem sercowo-naczyniowym pochodzą z 1951 roku, kiedy stwierdzono, że mężczyżni hospitalizowani z powodu zawału przed 40 rokiem życia są przeciętnie o 5 cm niżsi niż średnia w populacji. Od tego czasu temat ten był przedmiotem blisko 2000 publikacji. Zagadnieniu poświęcony jest komentarz redakcyjny na łamach European Heart Journal.

Autor komentarza omawia w  wyniki przeglądu 52 badań obserwacyjnych, obejmujących ponad 3 miliony osób, a także metaanalizę 22 badań prezentowanych w tym samym numerze czasopisma.

We wszystkich włączonych do analiz badaniach niski wzrost w obrębie danej populacji zwiększał ryzyko wystąpienia choroby niedokrwiennej, przy wyliczonym przedziale ufności dla tego ryzyka między 1,37-1,55 . Nie jest jasny mechanizm biologiczny, który tłumaczyłby obserwowaną prawidłowość. Dodatkowo kobiety, które są niższe od mężczyzn, cechuje mniejsze ryzyko choroby wieńcowej, również niektóre grupy etniczne o mniejszym wzroście nie charakteryzują się nadmiarem ryzyka wystąpienia chorób układu krążenia.

Hipoteza, która może tłumaczyć opisane zależności jest analogiczna dla hipotezy zwiększonego ryzyka chorób metabolicznych i nadciśnienia tętniczego u osób z niską urodzeniową masą ciała.  Niski status społeczno-ekonomiczny rodziny, złe odżywiane oraz infekcje wiążą się z upośledzonym rozwojem w okresie płodowym i wczesnego dzieciństwa, co może tłumaczyć niski wzrost i jednocześnie zwiększone ryzyko chorób układu sercowo-naczyniowego.

Z drugiej strony szacuje się, że wzrost w 80% determinowany jest genetycznie, z liczbą genów przekraczającą sto. Jest więc również  prawdopodobne, że część z tych genów może być powiązana z ryzykiem choroby niedokrwiennej serca.

Na obecnym etapie  trudno o sformułowanie  praktycznych wniosków wynikających z opisanej obserwacji. Wzrost nie jest aktualnie uwzględniany w algorytmach oceny ryzyka sercowo-naczyniowego. Z pewnością  warto u osób niskich traktować konieczność kontroli modyfikowalnych  czynników ryzyka jeszcze bardziej  poważnie, nie zapominając, że wysoki wzrost sam w sobie nie stanowi protekcji przed rozwojem choroby wieńcowej i że u  osób wysokich czynniki ryzyka są takie same.

Opracowane na podstawie: European Heart Journal / Lipiec 2010
Marek Kowrach